9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bu konuyu daha fazla araştırmalıyız.
B) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalıyım.
C) Bütün soruları tek tek gözden geçirdi.
D) Sınav sonuçlarını sabırsızlıkla bekliyorduk.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım!
Öncelikle birleşik fiillerin ne olduğunu hatırlayalım. Birleşik fiiller, en az iki sözcüğün bir araya gelerek oluşturduğu fiillerdir. Üç tür birleşik fiil vardır:
- Yardımcı fiille kurulan birleşik fiiller: İsim soylu bir sözcük ile "etmek, olmak, kılmak, eylemek" yardımcı fiillerinin birleşmesiyle oluşur. Örneğin: "yardım etmek", "mutlu olmak".
- Kurallı (özel) birleşik fiiller: Fiil kök veya gövdelerine "-ebilmek, -ivermek, -ekalmak, -edurmak, -egelmek, -eyazmak" gibi belirli eklerin getirilmesiyle oluşur. Örneğin: "yapabilmek", "düşeyazmak".
- Anlamca kaynaşmış birleşik fiiller (deyimleşmiş): İki sözcüğün bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasıyla oluşur. Örneğin: "gözden düşmek", "vazgeçmek".
Şimdi de seçenekleri inceleyelim:
- A) Bu konuyu daha fazla araştırmalıyız. "Araştırmalıyız" fiili, "-malı" gereklilik kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. Burada bir birleşik fiil bulunmamaktadır. Yazımında bir yanlışlık yoktur.
- B) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalıyım. "Katılmalıyım" fiili, "-malı" gereklilik kipiyle çekimlenmiş basit bir fiildir. Burada bir birleşik fiil bulunmamaktadır. Yazımında bir yanlışlık yoktur.
- C) Bütün soruları tek tek gözden geçirdi. "Gözden geçirmek" bir deyimdir ve anlamca kaynaşmış birleşik fiildir. Bu tür birleşik fiiller ayrı yazılır. Yazımında bir yanlışlık yoktur.
- D) Sınav sonuçlarını sabırsızlıkla bekliyorduk. "Bekliyorduk" fiili, "-yor" şimdiki zaman eki ve "-duk" geçmiş zaman eki almış basit bir fiildir. Burada bir birleşik fiil bulunmamaktadır. Ancak, cümlenin anlamında bir gariplik var. "Bekliyorduk" yerine "bekliyorduk" şeklinde yazılması gerekirdi. Bu nedenle yazım yanlışı bu seçenekte bulunmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, sorudaki yazım yanlışı D seçeneğinde bulunmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
