3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "dolaylı tümleç" yoktur?
A) Ayşe dün okula gitmemiş.
B) Kuşlar dallarda ötüşüyordu.
C) Çiçekleri her gün suluyorum.
D) Babam bana yeni bisiklet aldı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki ögeleri doğru bir şekilde tespit ederek "dolaylı tümleç" bulunmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Haydi, her bir seçeneği adım adım inceleyelim ve dolaylı tümleci nasıl bulacağımızı hatırlayalım.
- Dolaylı Tümleç Nedir? Dolaylı tümleç, cümlede yüklemi yer, yön veya durum açısından tamamlayan ögedir. Yükleme sorulan "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "neyde?", "neyden?", "nereye?", "nerede?", "nereden?" sorularına cevap verir. Genellikle "-e, -de, -den" hal eklerini alır.
- A) Ayşe dün okula gitmemiş.
- Yüklem: "gitmemiş"
- Kim gitmemiş? Ayşe (Özne)
- Ne zaman gitmemiş? dün (Zarf Tümleci)
- Nereye gitmemiş? okula (-e hal ekini almış) → Bu bir dolaylı tümleçtir.
- B) Kuşlar dallarda ötüşüyordu.
- Yüklem: "ötüşüyordu"
- Kim ötüşüyordu? Kuşlar (Özne)
- Nerede ötüşüyordu? dallarda (-de hal ekini almış) → Bu bir dolaylı tümleçtir.
- C) Çiçekleri her gün suluyorum.
- Yüklem: "suluyorum"
- Kim suluyor? Ben (Gizli Özne)
- Neyi suluyorum? Çiçekleri (Belirtili Nesne)
- Ne zaman suluyorum? her gün (Zarf Tümleci)
- Bu cümlede yükleme "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "neyde?", "neyden?", "nereye?", "nerede?", "nereden?" sorularını sorduğumuzda cevap alabileceğimiz bir kelime veya kelime grubu yoktur. Bu nedenle bu cümlede dolaylı tümleç bulunmamaktadır.
- D) Babam bana yeni bisiklet aldı.
- Yüklem: "aldı"
- Kim aldı? Babam (Özne)
- Kime aldı? bana (-e hal ekini almış, "ben" zamirinin -e hali) → Bu bir dolaylı tümleçtir.
- Ne aldı? yeni bisiklet (Belirtisiz Nesne)
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, C seçeneğindeki cümlede dolaylı tümleç bulunmadığını açıkça görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
