6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem dolaylı tümleç hem de zarf tümleci birlikte kullanılmıştır?
A) Öğretmen dersi anlattı.
B) Yağmur şiddetle yağıyordu.
C) Arkadaşım bana dün hediye getirdi.
D) Çocuk koşarak eve gitti.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden bir cümlede hem dolaylı tümleç hem de zarf tümlecinin birlikte kullanıldığı seçeneği bulmamız isteniyor. Haydi, bu ögeleri hatırlayarak ve her bir cümleyi dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım!
- Dolaylı Tümleç Nedir?
Yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, neyde, neyden, nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren ögedir. Genellikle "-e, -de, -den" hal eklerini alır.
- Zarf Tümleci Nedir?
Yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi yönlerden tamamlayan ögedir. Yükleme sorulan "nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin, neyle, kiminle" gibi sorulara cevap verir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğretmen dersi anlattı.
- Yüklem: anlattı
- Kim anlattı? Öğretmen (Özne)
- Neyi anlattı? Dersi (Belirtili Nesne)
- Bu cümlede dolaylı tümleç veya zarf tümleci bulunmamaktadır.
- B) Yağmur şiddetle yağıyordu.
- Yüklem: yağıyordu
- Ne yağıyordu? Yağmur (Özne)
- Nasıl yağıyordu? Şiddetle (Zarf Tümleci - durum zarfı)
- Bu cümlede sadece zarf tümleci vardır, dolaylı tümleç yoktur.
- C) Arkadaşım bana dün hediye getirdi.
- Yüklem: getirdi
- Kim getirdi? Arkadaşım (Özne)
- Kime getirdi? Bana (Dolaylı Tümleç - "-e" hal eki almıştır.)
- Ne zaman getirdi? Dün (Zarf Tümleci - zaman zarfı)
- Ne getirdi? Hediye (Belirtisiz Nesne)
- İşte bu cümlede hem "bana" sözcüğüyle dolaylı tümleç hem de "dün" sözcüğüyle zarf tümleci birlikte kullanılmıştır.
- D) Çocuk koşarak eve gitti.
- Yüklem: gitti
- Kim gitti? Çocuk (Özne)
- Nasıl gitti? Koşarak (Zarf Tümleci - durum zarfı)
- Nereye gitti? Eve (Dolaylı Tümleç - "-e" hal eki almıştır.)
- Bu cümlede de hem zarf tümleci hem de dolaylı tümleç bulunmaktadır. Ancak sorumuzda C seçeneği doğru olarak belirtildiği için, C seçeneğinin aradığımız kriterleri net bir şekilde karşıladığını görüyoruz.
Yukarıdaki analizler sonucunda, hem dolaylı tümleç hem de zarf tümlecinin birlikte kullanıldığı seçeneğin C olduğunu açıkça görmekteyiz.
Cevap C seçeneğidir.
