1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Okul bahçesi oldukça genişti.
B) Çocuğun bisikleti yeni alınmıştı.
C) Masa örtüsü rengarenk desenlerle süslüydü.
D) Kitap kapağında ilginç bir resim vardı.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, Türkçenin önemli dil bilgisi konularından biri olan isim tamlamalarını, özellikle de belirtili isim tamlamasını bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım bu soruyu birlikte çözelim ve konuyu pekiştirelim!
- Öncelikle, belirtili isim tamlaması ne demektir, onu hatırlayalım. Belirtili isim tamlaması, iki isimden oluşur. Birinci isme tamlayan, ikinci isme ise tamlanan denir.
- Tamlayan, -ın, -in, -un, -ün eklerinden (ilgi eki) birini alır.
- Tamlanan ise -ı, -i, -u, -ü eklerinden (iyelik eki) birini alır.
- Bu tamlamada hem tamlayan hem de tamlanan bellidir, yani neyin neye ait olduğu açıkça belirtilmiştir. Örneğin: "evin kapısı" (evin - tamlayan, kapısı - tamlanan).
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Okul bahçesi oldukça genişti.
- Buradaki tamlama "okul bahçesi"dir. "Okul" kelimesi tamlayan ekini (-ın, -in) almamıştır. Sadece "bahçesi" kelimesi iyelik eki almıştır. Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- B) Çocuğun bisikleti yeni alınmıştı.
- Buradaki tamlama "çocuğun bisikleti"dir. "Çocuğun" kelimesi tamlayan ekini (-un) almıştır. "Bisikleti" kelimesi ise iyelik ekini (-i) almıştır. Hem tamlayan hem de tamlanan ek alarak birbirine bağlanmıştır ve neyin neye ait olduğu (çocuğa ait bisiklet) açıkça bellidir. Bu, aradığımız belirtili isim tamlamasıdır.
- C) Masa örtüsü rengarenk desenlerle süslüydü.
- Buradaki tamlama "masa örtüsü"dür. "Masa" kelimesi tamlayan ekini almamıştır. Sadece "örtüsü" kelimesi iyelik eki almıştır. Bu da bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- D) Kitap kapağında ilginç bir resim vardı.
- Buradaki tamlama "kitap kapağı"dır. "Kitap" kelimesi tamlayan ekini almamıştır. Sadece "kapağı" kelimesi iyelik eki almıştır. Bu da bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğindeki "çocuğun bisikleti" tamlaması, belirtili isim tamlamasının tüm özelliklerini taşımaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
