Hangi cümle bağlı cümledir?
A) Ders çalıştım, sınava hazırlandım.
B) Ders çalıştım ve sınava hazırlandım.
C) Ders çalıştığım için sınavı geçtim.
D) Ders çalışıp sınava hazırlandım.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle cümle türlerinden "bağlı cümle" konusunu inceleyeceğiz. Bir cümlenin bağlı cümle olup olmadığını anlamak için öncelikle bağlı cümlenin ne olduğunu iyi bilmeliyiz.
- Bağlı Cümle Nedir?
- Bağlı cümle, en az iki bağımsız cümlenin (yani kendi başına anlam ifade edebilen ve yüklemi olan cümlelerin) bir bağlaç (ve, veya, ama, fakat, ancak, lakin, çünkü, oysa, halbuki, ne...ne..., hem...hem..., ister...ister..., ya...ya... gibi) ile birbirine bağlanmasıyla oluşan cümle türüdür. Bu cümlelerde her bir bağımsız cümle kendi yüklemine sahiptir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ders çalıştım, sınava hazırlandım.
- Bu cümlede "Ders çalıştım" ve "sınava hazırlandım" olmak üzere iki ayrı bağımsız cümle bulunmaktadır. Bu iki cümle virgül (,) ile birbirine bağlanmıştır. Bağlaç yerine virgül kullanıldığı için bu bir sıralı cümledir, bağlı cümle değildir.
- B) Ders çalıştım ve sınava hazırlandım.
- Bu cümlede "Ders çalıştım" (birinci bağımsız cümle) ve "sınava hazırlandım" (ikinci bağımsız cümle) olmak üzere iki ayrı bağımsız cümle vardır. Bu iki bağımsız cümle "ve" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. "Ve" bir bağlaç olduğu için bu cümle, tanımımıza uyan bir bağlı cümledir.
- C) Ders çalıştığım için sınavı geçtim.
- Bu cümlede "sınavı geçtim" temel cümledir. "Ders çalıştığım için" kısmı ise temel cümlenin nedenini bildiren bir yan cümledir. Bu tür cümleler, bir temel cümle ve ona bağlı bir veya daha fazla yan cümleden oluştuğu için birleşik cümledir. Bağlı cümle değildir.
- D) Ders çalışıp sınava hazırlandım.
- Bu cümlede sadece bir tane çekimli fiil (yüklem) vardır: "hazırlandım". "Çalışıp" kelimesi ise bir zarf-fiildir ve cümlede yan görevde bulunur. Tek bir yüklemi olan ve içinde fiilimsi bulunan bu tür cümleler basit cümledir (daha doğrusu, fiilimsi içerdiği için girişik birleşik cümle olarak da adlandırılabilir ancak iki bağımsız cümlenin bağlaçla bağlanması durumu söz konusu değildir). Bu bir bağlı cümle değildir.
Bu açıklamalar ışığında, iki bağımsız cümleyi "ve" bağlacıyla birbirine bağlayan B seçeneği, bağlı cümle tanımına tam olarak uymaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
