Gizil öğrenme kuramına göre, öğrenme ne zaman gerçekleşir?
A) Sadece ödül veya ceza verildiğinde
B) Davranış hemen gösterildiğinde
C) Bilgi edinildiğinde, ancak davranış hemen gösterilmeyebilir
D) Yalnızca sosyal etkileşimler sırasında
Sevgili öğrenciler, bu soru gizil öğrenme (latent learning) kavramını anlamamızı istiyor. Gizil öğrenme, psikolojide önemli bir öğrenme türüdür ve günlük hayatımızda da sıkça karşımıza çıkar. Şimdi adım adım bu kavramı ve seçenekleri inceleyelim:
- Gizil Öğrenme Nedir?
Gizil öğrenme, bir bilginin veya becerinin farkında olmadan veya hemen bir davranışa dönüştürmeden edinilmesidir. Yani, bir şeyi öğreniriz ama bu öğrenmeyi hemen sergilemeyiz. Bu öğrenme, ancak daha sonra bir ihtiyaç veya motivasyon ortaya çıktığında davranışa dönüşür. Edward Tolman'ın farelerle yaptığı labirent deneyleri bu kavramın en bilinen örneklerindendir. Fareler, labirentte ödül olmadan dolaşırken bile labirentin haritasını zihinsel olarak öğrenirler, ancak bu öğrenmeyi ancak bir ödül (motivasyon) verildiğinde labirentten çıkış hızlarını artırarak gösterirler.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Sadece ödül veya ceza verildiğinde: Bu ifade, daha çok edimsel koşullanma (operant conditioning) ile ilgilidir. Edimsel koşullanmada, davranışların sıklığı ödül veya ceza ile şekillenir. Gizil öğrenmede ise öğrenme, ödül veya ceza olmadan da gerçekleşebilir.
- B) Davranış hemen gösterildiğinde: Bu durum, gizil öğrenmenin tam tersidir. Gizil öğrenmede, öğrenme gerçekleşir ancak davranışın hemen gösterilmesi şart değildir, hatta çoğu zaman gösterilmez. "Gizil" kelimesi de zaten "saklı" veya "görünmez" anlamına gelir.
- C) Bilgi edinildiğinde, ancak davranış hemen gösterilmeyebilir: İşte bu ifade, gizil öğrenmenin tanımına tam olarak uymaktadır. Birey bir bilgiyi veya beceriyi edinir, öğrenme gerçekleşir, ancak bu öğrenmeyi gösteren davranış hemen ortaya çıkmayabilir. Bu davranış, ancak daha sonra uygun bir durum veya motivasyon olduğunda ortaya çıkar. Örneğin, bir şehirde dolaşırken farkında olmadan yolları öğrenmeniz, ancak birine yol tarifi vermeniz gerektiğinde bu bilgiyi kullanmanız gibi.
- D) Yalnızca sosyal etkileşimler sırasında: Bu ifade, daha çok sosyal öğrenme kuramı (Albert Bandura) ile ilgilidir. Sosyal öğrenme, başkalarını gözlemleyerek veya onlarla etkileşim kurarak öğrenmeyi vurgular. Gizil öğrenme, sosyal etkileşimlerle de gerçekleşebilir ancak yalnızca sosyal etkileşimlerle sınırlı değildir; bireysel keşifler veya deneyimler yoluyla da olabilir.
Bu açıklamalar ışığında, gizil öğrenmenin temel özelliği, öğrenmenin gerçekleşmesine rağmen davranışın hemen sergilenmeyebilmesidir.
Cevap C seçeneğidir.
