Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, öğrenme psikolojisinin önemli isimlerinden Edward C. Tolman'ın gizil öğrenme (latent learning) deneylerinde hangi hayvanları kullandığını bulmamız isteniyor. Şimdi bu kavramı ve deneyleri adım adım inceleyelim:
- Gizil Öğrenme Nedir? Gizil öğrenme, bir bilginin veya becerinin, o an için herhangi bir pekiştireç veya motivasyon olmadan edinilmesi ve daha sonra ihtiyaç duyulduğunda ortaya çıkması durumudur. Yani, öğrenme gerçekleşir ancak hemen bir davranış değişikliği olarak gözlemlenmez.
- Tolman'ın Deneyleri: Edward C. Tolman, davranışçı yaklaşıma meydan okuyan bilişsel bir psikologdu. Öğrenmenin sadece uyaran-tepki bağlarından ibaret olmadığını, organizmaların çevreleri hakkında "bilişsel haritalar" oluşturduğunu savunuyordu.
- Deneylerin Kurulumu: Tolman, bu bilişsel harita fikrini ve gizil öğrenmeyi göstermek için labirent deneyleri tasarladı. Bu deneylerde, hayvanlar labirentte serbestçe dolaşıyor, ancak başlangıçta bir ödül (yiyecek) verilmiyordu.
- Kullanılan Hayvanlar: Tolman'ın bu labirent deneylerinde yaygın olarak kullandığı hayvanlar farelerdi. Fareler, labirent ortamlarında kolayca çalışılabilen, hızlı öğrenme yeteneğine sahip ve deney koşullarına adapte olabilen hayvanlardır.
- Deney Sonuçları: Tolman, fareleri üç gruba ayırdı. Birinci grup, her gün labirentin sonunda yiyecek ödülü alıyordu ve performansları sürekli iyileşti. İkinci grup hiç ödül almadı ve performansları pek iyileşmedi. Üçüncü grup ise ilk 10 gün ödül almadı, ancak 11. günden itibaren ödül almaya başladı. Bu üçüncü grup, ödül almaya başladıktan sonra, daha önce ödül alan kontrol grubunun performansına hızla ulaştı, hatta onları geçti. Bu durum, farelerin ödül almadıkları ilk 10 günde bile labirent hakkında bilgi edindiklerini (bilişsel harita oluşturduklarını) ve bu bilginin ödül ortaya çıktığında davranışa dönüştüğünü gösterdi.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi: Köpekler genellikle Pavlov'un klasik koşullanma deneyleriyle ilişkilendirilir. Kediler, Thorndike'ın problem kutusu deneyleriyle ve etki yasasıyla tanınır. Kuşlar, geniş bir yelpazede öğrenme deneylerinde kullanılsalar da, Tolman'ın gizil öğrenme deneyleriyle doğrudan ilişkilendirilmezler. Fareler ise Tolman'ın gizil öğrenme ve bilişsel harita deneylerinin ana öznesidir.
Bu bilgiler ışığında, Tolman'ın gizil öğrenme deneylerinde yaygın olarak kullanılan hayvanların fareler olduğunu açıkça görebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
