Bu soruyu çözmek için, Edward C. Tolman'ın psikolojiye katkılarını ve hangi ekolün temel varsayımlarına karşı çıktığını anlamamız gerekiyor.
- Tolman'ın Kuramı (Amaçlı Davranışçılık): Edward C. Tolman, 20. yüzyılın ortalarında ortaya çıkan önemli bir psikologdur. Onun kuramı, geleneksel davranışçılığın bazı katı kurallarına meydan okumuştur. Tolman, hayvanların ve insanların sadece uyaran-tepki (S-R) bağlamında pasif bir şekilde öğrenmediğini, aksine çevreleri hakkında "bilişsel haritalar" oluşturduğunu ve davranışlarının amaçlı olduğunu savunmuştur. Yani, öğrenmede beklentiler, amaçlar ve bilişsel süreçler gibi içsel faktörlerin önemli olduğunu vurgulamıştır.
- Davranışçılık Ekolü: Geleneksel davranışçılık (Watson, Pavlov, Skinner gibi isimlerle anılır), psikolojinin sadece gözlemlenebilir davranışları incelemesi gerektiğini savunur. Zihinsel süreçler (düşünceler, duygular, beklentiler) "kara kutu" olarak görülür ve bilimsel incelemenin dışında tutulur. Davranışçılık, öğrenmeyi büyük ölçüde uyaran-tepki bağları ve pekiştirme yoluyla açıklar.
- Tolman'ın Tepkisi: Tolman, davranışçılığın bu katı ve indirgemeci yaklaşımına bir tepki olarak kendi kuramını geliştirmiştir. Davranışçılığın, öğrenmedeki bilişsel ve amaçlı yönleri göz ardı ettiğini düşünmüştür. Örneğin, "gizil öğrenme" (latent learning) kavramıyla, pekiştirme olmasa bile öğrenmenin gerçekleşebileceğini göstermiş ve bu durum, davranışçılığın pekiştirmeye dayalı öğrenme modeline doğrudan bir meydan okuma olmuştur. Bilişsel haritalar fikri de, davranışçılığın sadece S-R bağlarına odaklanmasına karşı, organizmanın çevresi hakkında daha karmaşık bir içsel temsil oluşturduğunu öne sürmüştür.
- Diğer Seçenekler Neden Değil?
- A) Gestalt psikolojisi: Algı ve problem çözme süreçlerine odaklanır, "bütün parçaların toplamından daha fazladır" ilkesini savunur. Tolman'ın tepki verdiği ekol bu değildir.
- C) Psikanaliz: Bilinçdışı süreçler, çocukluk deneyimleri ve içgüdüsel dürtüler üzerine kuruludur. Tolman'ın çalışma alanı ve tepki verdiği ekol psikanaliz değildir.
- D) Hümanist psikoloji: İnsanın potansiyeli, özgür iradesi ve kendini gerçekleştirme üzerine odaklanır. Davranışçılığa ve psikanalize bir tepki olarak ortaya çıkmış olsa da, Tolman'ın kuramı hümanist psikolojiden önce ve farklı bir bağlamda gelişmiştir.
Bu açıklamalar ışığında, Tolman'ın kuramının temel olarak davranışçılığın sınırlılıklarına bir yanıt olarak geliştirildiği açıktır.
Cevap B seçeneğidir.
