2. "MEB'in yayınladığı genelge tüm okullarda uygulanacak." cümlesindeki kısaltmaya gelen ekin doğru yazılma sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kısaltma son harfi 'e' ile bittiği için
B) Kısaltma son harfi sessiz olduğu için
C) Kısaltma büyük harfle yazıldığı için
D) Kısaltma son harfi 'n' ile bittiği için
Merhaba sevgili öğrenciler,
Kısaltmalara gelen eklerin doğru yazımı, Türkçede sıkça karşılaşılan ve dikkat edilmesi gereken bir konudur. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, kısaltmalara ek getirilirken dikkat etmemiz gereken temel kuralı hatırlayalım: Kısaltmalara ek getirilirken, kısaltmanın açılımı değil, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
- Şimdi sorudaki "MEB'in" örneğini ele alalım:
- Kısaltmamız: MEB
- Bu kısaltmanın son harfi: B
- 'B' harfinin Türkçedeki okunuşu: "be"
- "Be" sesi, Türkçede bir sessiz harf (ünsüz) sesidir.
- Kuralımıza göre, kısaltmanın son harfinin okunuşu sessiz bir harf sesi olduğu için, gelen ek de bu sese uygun olarak ünlüyle başlamalıdır. Bu durumda '-in' eki doğru olur. Eğer son harfin okunuşu ünlü bir harf sesi olsaydı (örneğin 'A' harfi gibi), ek '-nın' veya '-nin' gibi ünsüzle başlayan bir ek olurdu.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Kısaltma son harfi 'e' ile bittiği için: Bu ifade doğru değildir. Kısaltmanın son harfi 'B'dir, 'E' değildir. 'B' harfinin okunuşu "be" olsa da, kural harfin kendisinin sessiz olup olmamasıyla ilgilidir.
- B) Kısaltma son harfi sessiz olduğu için: Evet, 'B' harfi Türk alfabesinde bir sessiz harftir. Bu nedenle, okunuşu da (be) sessiz bir harf sesi olarak kabul edilir ve ek buna göre gelir. Bu, doğru açıklamadır.
- C) Kısaltma büyük harfle yazıldığı için: Kısaltmanın büyük harfle yazılması bir yazım kuralıdır ancak ekin nasıl geleceğini doğrudan belirleyen sebep değildir.
- D) Kısaltma son harfi 'n' ile bittiği için: Kısaltmanın son harfi 'B'dir, 'N' değildir. Bu da yanlış bir ifadedir.
Bu açıklamalara göre, "MEB'in" yazımının doğru olmasının sebebi, kısaltmanın son harfi olan 'B'nin sessiz bir harf olmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
