Basit türemiş birleşik kelimeler 5. sınıf Test 2

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit türemiş birleşik kelime kullanılmıştır?

A) Bahçedeki ağaçların dalları budanmalı
B) Kuşburnu çayı içmek çok faydalıdır
C) Öğrenciler sınavda başarılı oldu
D) Yeni ayakkabılarım çok güzel

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bu soruda, cümlelerdeki kelimelerin yapılarını inceleyerek basit, türemiş ve birleşik kelimelerin bir arada kullanıldığı seçeneği bulmamız isteniyor. Kelime türlerini hatırlayalım:

• Basit Kelime: Hiçbir yapım eki almamış, kök halinde olan veya sadece çekim eki almış kelimelerdir. (Örnek: ev, elma, geldi)
• Türemiş Kelime: Kök veya gövdeye yapım eki getirilerek yeni bir anlam kazanmış kelimelerdir. (Örnek: göz-lük, ev-li, gel-ecek)
• Birleşik Kelime: İki veya daha fazla kelimenin birleşerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan kelimelerdir. (Örnek: kuşburnu, bilgisayar, gecekondu)

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bahçedeki ağaçların dalları budanmalı

  Bu cümlede:

  Bahçedeki: "bahçe" (basit) kelimesine "-de" (çekim eki) ve "-ki" (yapım eki - sıfat yapan ki) gelmiştir. Bu bir türemiş kelimedir.

  ağaçların: "ağaç" (basit) kelimesi çekim ekleri (-lar, -ın) almıştır. Bu bir basit kelimedir.

  dalları: "dal" (basit) kelimesi çekim ekleri (-lar, -ı) almıştır. Bu bir basit kelimedir.

  budanmalı: "buda-" (fiil kökü) fiiline "-n" (yapım eki - edilgenlik) ve "-malı" (çekim eki) gelmiştir. Bu bir türemiş kelimedir.

  Bu cümlede basit ve türemiş kelimeler bulunmaktadır, ancak birleşik kelime yoktur.

• B) Kuşburnu çayı içmek çok faydalıdır

  Bu cümlede:

  Kuşburnu: "kuş" ve "burun" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Bu bir birleşik kelimedir.

  çayı: "çay" kelimesi kök halindedir ve sadece çekim eki (-ı) almıştır. Bu bir basit kelimedir.

  içmek: "iç-" fiil köküne "-mek" (isim fiil) yapım eki gelmiştir. Bu bir türemiş kelimedir.

  çok: Kök halindedir. Bu bir basit kelimedir.

  faydalıdır: "fayda" kelimesine "-lı" (yapım eki) ve "-dır" (çekim eki) gelmiştir. Bu bir türemiş kelimedir.

  Bu cümlede hem basit ("çay", "çok"), hem türemiş ("içmek", "faydalıdır"), hem de birleşik ("kuşburnu") kelimeler bir arada kullanılmıştır. Bu seçenek aradığımız cevaptır!

• C) Öğrenciler sınavda başarılı oldu

  Bu cümlede:

  Öğrenciler: "öğren-" (fiil kökü) fiiline "-ci" (yapım eki) ve "-ler" (çekim eki) gelmiştir. Bu bir türemiş kelimedir.

  sınavda: "sınav" (basit) kelimesi çekim eki (-da) almıştır. Bu bir basit kelimedir.

  başarılı: "baş-" (isim kökü) kelimesine "-ar" (yapım eki), "-ı" (yapım eki) ve "-lı" (yapım eki) gelmiştir. Bu bir türemiş kelimedir.

  oldu: "ol-" (fiil kökü) fiiline "-du" (çekim eki) gelmiştir. Bu bir basit kelimedir.

  Bu cümlede basit ve türemiş kelimeler bulunmaktadır, ancak birleşik kelime yoktur.

• D) Yeni ayakkabılarım çok güzel

  Bu cümlede:

  Yeni: Kök halindedir. Bu bir basit kelimedir.

  Ayakkabılarım: "ayak" ve "kap" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş "ayakkabı" kelimesi, çekim ekleri (-lar, -ım) almıştır. Bu bir birleşik kelimedir.

  çok: Kök halindedir. Bu bir basit kelimedir.

  güzel: Kök halindedir. Bu bir basit kelimedir.

  Bu cümlede basit ve birleşik kelimeler bulunmaktadır, ancak türemiş kelime yoktur.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, basit, türemiş ve birleşik kelimelerin hepsini içeren tek seçeneğin B olduğunu görüyoruz. Harika bir analiz yaptınız!

Cevap B seçeneğidir.