Sevgili öğrenciler, dönüşlü fiilleri anlamak için öncelikle bu fiillerin ne anlama geldiğini hatırlayalım.
- Dönüşlü Fiil Nedir? Dönüşlü fiiller, öznenin yaptığı işten yine kendisinin etkilendiği fiillerdir. Yani, işi yapan da işten etkilenen de aynı öznedir. Bu fiillerde eylem özneye geri döner. Genellikle fiil köküne "-n" veya "-l" ekleri getirilerek oluşturulurlar, ancak bazı fiiller doğası gereği dönüşlü olabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) okumak: Bu fiil genellikle geçişli bir fiildir. "Kitap okumak," "gazete okumak" gibi örneklerde bir nesneye ihtiyaç duyar. Okuma eylemi, okuyan kişiden başka bir şeye (kitaba, gazeteye) yönelir. Bu fiil dönüşlü değildir.
- B) yazmak: "Yazmak" da genellikle geçişli bir fiildir. "Mektup yazmak," "şiir yazmak" gibi örneklerde eylem bir nesneye yönelir. Yazma eylemi, yazan kişiden başka bir şeye (mektuba, şiire) yönelir. Bu fiil de dönüşlü değildir.
- C) giyinmek: İşte bu fiil dönüşlü fiil olabilir! "Giymek" fiili geçişlidir (bir şeyi giymek). Ancak "giyinmek" fiili, kişinin kendi üzerine giysi giymesi anlamına gelir. Yani, giyme eylemini yapan da (özne) giyme eyleminden etkilenen de (kendi bedeni) aynı öznedir. "Kendini giydirmek" anlamını taşır. Örneğin, "Çocuk kendi kendine giyindi." cümlesinde, giyinme eylemi çocuğun kendisi tarafından yapılmış ve yine çocuğu etkilemiştir. Bu, dönüşlü fiilin tanımına tam olarak uyar.
- D) koşmak: Bu fiil geçişsiz bir fiildir. "Koşmak" eylemi bir nesneye ihtiyaç duymaz ve eylemin etkisi öznenin kendisine dönmez. Sadece öznenin yaptığı bir hareketi ifade eder. Bu fiil dönüşlü değildir.
Bu açıklamalar ışığında, eylemin özne tarafından yapılıp yine özneyi etkilediği fiil "giyinmek" fiilidir.
Cevap C seçeneğidir.
