Bilimsel araştırma yaparken uyulması gereken etik ilkeler Test 1

🎓 Bilimsel araştırma yaparken uyulması gereken etik ilkeler Test 1 - Ders Notu

Bu özet, bilimsel araştırmalarda dürüstlük, gizlilik, tarafsızlık ve kaynak gösterme gibi temel etik prensipleri anlamanıza yardımcı olacaktır. Testte başarılı olmanız için bu kavramları dikkatlice inceleyin.

📌 Bilimsel Dürüstlük

Bilimsel dürüstlük, araştırmanın her aşamasında doğru ve şeffaf olmayı ifade eder. Veri uydurma (fabrication), veriyi çarpıtma (falsification) ve intihal (plagiarism) gibi ihlallerden kaçınmak önemlidir.

• Araştırma verilerini dürüstçe toplamak ve analiz etmek.
• Sonuçları olduğu gibi, tarafsız bir şekilde raporlamak.
• Çıkar çatışmalarını açıkça belirtmek.

⚠️ Dikkat: Bilimsel dürüstlük, sadece yayın aşamasında değil, araştırma sürecinin tamamında önemlidir.

📌 İnsan ve Hayvan Haklarına Saygı

Araştırmalarda insan ve hayvan deneklerin haklarını korumak esastır. İnsanlardan bilgilendirilmiş onam almak, hayvanlara ise etik ve insancıl davranmak gereklidir.

• İnsan deneklerden araştırmanın amacı, yöntemi ve riskleri hakkında bilgi vererek onam almak.
• Hayvan deneylerinde acıyı en aza indirmek ve gereksiz deneylerden kaçınmak.
• Deneklerin gizliliğini korumak.

💡 İpucu: İnsan hakları ihlalleri sadece fiziksel değil, psikolojik zararlara da yol açabilir.

📌 Gizlilik ve Veri Güvenliği

Araştırma verilerinin gizliliğini korumak ve yetkisiz erişimi engellemek önemlidir. Özellikle kişisel verilerin korunması büyük önem taşır.

• Verileri güvenli bir şekilde saklamak ve şifrelemek.
• Deneklerin kimliklerini gizli tutmak.
• Verilere erişimi sadece yetkili kişilere vermek.

⚠️ Dikkat: Veri ihlalleri, deneklere ciddi zararlar verebilir ve araştırmanın itibarını zedeleyebilir.

📌 Kaynak Gösterme ve İntihalden Kaçınma

Başkalarının fikirlerini ve çalışmalarını kullanırken doğru bir şekilde kaynak göstermek, intihalden kaçınmanın temelidir. APA, MLA gibi yaygın atıf stillerini kullanmak önemlidir.

• Doğrudan alıntıları tırnak içinde belirtmek ve kaynağını göstermek.
• Başka bir kaynaktan alınan fikirleri kendi cümlelerinizle ifade etseniz bile kaynak göstermek.
• Kendi daha önceki çalışmalarınızdan alıntı yaparken de kaynak göstermek (öz-intihalden kaçınmak).

💡 İpucu: Şüpheye düştüğünüzde, kaynak göstermek her zaman daha güvenlidir.

📌 Tarafsızlık ve Objektiflik

Araştırmayı tasarlarken, yürütürken ve sonuçları yorumlarken tarafsız ve objektif olmak önemlidir. Kişisel önyargılardan ve çıkar çatışmalarından kaçınmak gerekir.

• Verileri yorumlarken önceden belirlenmiş fikirleri doğrulamaya çalışmaktan kaçınmak.
• Araştırma sonuçlarını etkileyebilecek potansiyel çıkar çatışmalarını açıkça belirtmek.
• Araştırmanın metodolojisini ve sonuçlarını eleştirel bir şekilde değerlendirmek.

⚠️ Dikkat: Taraflı bir araştırma, yanıltıcı sonuçlara ve yanlış kararlara yol açabilir.