Yordama geçerliği ile eşzamanlı geçerlik arasındaki temel fark nedir?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün geçerlik kavramının iki önemli türü olan yordama geçerliği ve eşzamanlı geçerlik arasındaki farkı adım adım inceleyeceğiz. Bir testin geçerli olması, ölçmek istediği şeyi gerçekten ölçmesi demektir. Şimdi bu iki tür geçerliğe yakından bakalım:
Bir ölçme aracının (test, anket vb.) ölçmek istediği özelliği ne derece doğru ve amaca uygun ölçtüğünü gösteren niteliktir. Yani, "Bu test gerçekten ölçmek istediği şeyi mi ölçüyor?" sorusunun cevabıdır.
Yordama geçerliği, bir testin gelecekteki bir performansı veya davranışı ne derece doğru tahmin edebildiğini gösterir. "Yordama" kelimesi, "tahmin etme" veya "geleceği öngörme" anlamına gelir.
Nasıl Hesaplanır? Önce bir test uygulanır, ardından belirli bir süre geçtikten sonra, testin tahmin etmeye çalıştığı gelecekteki performans (kriter) ölçülür. Bu iki ölçüm arasındaki ilişki incelenir.
Örnek: Üniversiteye giriş sınavı puanlarının, öğrencilerin üniversitedeki akademik başarılarını (mezuniyet not ortalaması gibi) ne kadar iyi tahmin ettiğini incelemek. Eğer sınav puanları yüksek olan öğrenciler üniversitede de başarılı oluyorsa, sınavın yordama geçerliği yüksektir diyebiliriz. İş başvurularında uygulanan yetenek testlerinin, adayın işteki performansını ne kadar iyi tahmin ettiği de bir yordama geçerliği örneğidir.
Eşzamanlı geçerlik, bir testin, aynı anda (eşzamanlı olarak) uygulanan başka, bilinen ve geçerli bir ölçütle ne derece uyumlu olduğunu gösterir. Burada amaç, yeni geliştirilen bir testin, zaten geçerliliği kanıtlanmış bir test veya mevcut durumla ne kadar örtüştüğünü görmektir.
Nasıl Hesaplanır? Yeni geliştirilen test ile geçerliliği bilinen başka bir test veya mevcut durum ölçümü, aynı anda veya çok kısa bir zaman aralığında uygulanır. Bu iki ölçüm arasındaki ilişki incelenir.
Örnek: Yeni geliştirilen bir depresyon ölçeğinin, aynı anda uygulanan ve geçerliliği kabul edilmiş başka bir depresyon ölçeğiyle veya bir psikiyatristin klinik tanısıyla ne kadar tutarlı olduğunu incelemek. Eğer yeni ölçek, bilinen ölçekle veya klinik tanı ile benzer sonuçlar veriyorsa, eşzamanlı geçerliği yüksektir diyebiliriz.
Gördüğümüz gibi, yordama geçerliği ile eşzamanlı geçerlik arasındaki temel fark zamanlamadadır:
Yordama geçerliği: Testin gelecekteki bir performansı tahmin etme gücünü inceler. (Test şimdi, kriter gelecekte)
Eşzamanlı geçerlik: Testin şimdiki bir durumu veya aynı anda uygulanan başka bir ölçütle uyumunu inceler. (Test şimdi, kriter de şimdi)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Yordama geçerliği gelecekteki, eşzamanlı geçerlik şimdiki performansı tahmin eder: Bu açıklama, yukarıdaki analizimizle tamamen örtüşmektedir. Yordama geçerliği geleceği, eşzamanlı geçerlik ise şimdiki durumu veya mevcut bir kriteri hedefler.
B) Yordama geçerliği daha güvenilirdir: Geçerlik ve güvenilirlik farklı kavramlardır. Bir geçerlik türünün diğerinden "daha güvenilir" olması gibi bir durum söz konusu değildir. Güvenilirlik, ölçümün tutarlılığı ile ilgilidir.
C) Eşzamanlı geçerlik daha kolay hesaplanır: Hesaplama kolaylığı, geçerlik türlerinin temel farkı değildir. Her iki türün de kendine özgü uygulama ve analiz zorlukları olabilir.
D) Yordama geçerliği sadece eğitimde kullanılır: Yordama geçerliği, eğitim dışında işe alım süreçleri, klinik teşhisler, sporcu seçimi gibi birçok farklı alanda yaygın olarak kullanılır.
Bu bilgiler ışığında, yordama geçerliği ile eşzamanlı geçerlik arasındaki temel farkı en doğru şekilde açıklayan seçenek A'dır.
Cevap A seçeneğidir.
