Yordama geçerliği çalışması yapılırken hangi süreç izlenir?
A) Test uygulanır, zaman geçer, kriter ölçülür ve ilişki analiz edilir
B) Sadece test uygulanır ve sonuçlar hemen değerlendirilir
C) Test ve kriter aynı anda ölçülür
D) Sadece kriter ölçülür ve testle karşılaştırılır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle "Yordama Geçerliği" kavramını ve bu geçerlik türünü belirlemek için izlenen süreci adım adım inceleyeceğiz. Yordama geçerliği, bir testin gelecekteki bir performansı veya davranışı ne kadar iyi tahmin edebildiğini gösteren bir geçerlik türüdür. Yani, "Bu test, ilerideki başarımı tahmin edebilir mi?" sorusuna yanıt ararız.
- Adım 1: Test Uygulanır
- Öncelikle, geçerliğini belirlemek istediğimiz testi (örneğin, bir üniversiteye giriş sınavı, bir yetenek testi veya bir işe alım testi) ilgili gruba uygularız. Bu testten elde edilen puanlar, gelecekteki performansı tahmin etmek için kullanacağımız "yordayıcı" değişkenlerdir.
- Adım 2: Zaman Geçer
- Yordama geçerliğinin en kritik aşamalarından biri budur. Test uygulandıktan sonra, tahmin etmeye çalıştığımız gelecekteki performansın veya davranışın gerçekleşmesi için belirli bir süre beklememiz gerekir. Bu süre, tahmin etmeye çalıştığımız şeye göre değişebilir (örneğin, bir dönem, bir yıl veya daha uzun).
- Adım 3: Kriter Ölçülür
- Bekleme süresi geçtikten sonra, testin tahmin etmeye çalıştığı "gerçek" performansı veya davranışı ölçeriz. Bu ölçüme "kriter" denir. Örneğin, üniversiteye giriş sınavının yordama geçerliğini inceliyorsak, kriter öğrencinin üniversitedeki ilk yıl not ortalaması olabilir. Bir işe alım testinin yordama geçerliğini inceliyorsak, kriter çalışanın ilk yılki performans değerlendirme puanı olabilir.
- Adım 4: İlişki Analiz Edilir
- Son olarak, testten elde edilen puanlar ile kriterden elde edilen puanlar arasındaki ilişkiyi (korelasyonu) istatistiksel yöntemlerle analiz ederiz. Eğer test puanları ile kriter puanları arasında yüksek ve anlamlı bir ilişki varsa, bu testin yordama geçerliğinin yüksek olduğu anlamına gelir. Yani test, gelecekteki performansı başarılı bir şekilde tahmin edebiliyor demektir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Test uygulanır, zaman geçer, kriter ölçülür ve ilişki analiz edilir
- Bu seçenek, yukarıda anlattığımız yordama geçerliği sürecinin tüm adımlarını doğru ve sırasıyla içermektedir. Bu nedenle doğru cevaptır.
- B) Sadece test uygulanır ve sonuçlar hemen değerlendirilir
- Bu seçenek yanlıştır. Yordama geçerliği için sadece test uygulamak yeterli değildir, ayrıca bir kriter ölçümü ve aradan geçen bir zaman dilimi gereklidir. "Hemen değerlendirme" ifadesi, gelecekteki bir tahmini içermediği için yordama geçerliği tanımına uymaz.
- C) Test ve kriter aynı anda ölçülür
- Bu seçenek, "Eş Zaman Geçerliği" (Concurrent Validity) adı verilen başka bir geçerlik türünü tanımlar. Eş zaman geçerliğinde, test ve kriter aynı anda veya çok kısa bir zaman aralığında ölçülür. Yordama geçerliğinde ise test ile kriter arasında bir zaman aralığı bulunur.
- D) Sadece kriter ölçülür ve testle karşılaştırılır
- Bu seçenek yanlıştır. Yordama geçerliği çalışmasında hem testin kendisi uygulanır hem de kriter ölçülür. Sadece kriteri ölçmek ve bunu testle karşılaştırmak, testin uygulanmadığı bir senaryoyu ifade eder ki bu geçerlik çalışması için mümkün değildir.
Cevap A seçeneğidir.
