Aşağıdaki cümlelerin hangisinde doğrudan anlatım kullanılmıştır?
A) Öğretmen, dersin çok önemli olduğunu söyledi.
B) "Bu konuyu mutlaka öğrenmelisiniz," dedi öğretmen.
C) Öğrencilerin sınavda başarılı olacağını umuyordu.
D) Kitabın yeni baskısının çıktığını duyurdu.
E) Toplantının ertelendiği haberi geldi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir başkasının sözünü olduğu gibi aktarma şekli olan "doğrudan anlatım"ı bulmamız isteniyor. Doğrudan anlatım, bir kişinin sözünü hiç değiştirmeden, tırnak işaretleri (" ") içinde veya bazen iki nokta (:) ile belirterek aktarmaktır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğretmen, dersin çok önemli olduğunu söyledi.
- Bu cümlede öğretmenin sözü değiştirilerek, kendi cümlelerimizle aktarılmıştır. "Dersin çok önemli olduğunu" ifadesi, dolaylı bir aktarımdır. Tırnak işaretleri kullanılmamıştır. Bu nedenle doğrudan anlatım değildir.
- B) "Bu konuyu mutlaka öğrenmelisiniz," dedi öğretmen.
- Bu cümlede öğretmenin söylediği sözler, tırnak işaretleri (" ") içine alınarak, hiç değiştirilmeden, aynen aktarılmıştır. "Bu konuyu mutlaka öğrenmelisiniz" ifadesi, öğretmenin ağzından çıkan sözün ta kendisidir. Bu, doğrudan anlatımın en belirgin özelliğidir.
- C) Öğrencilerin sınavda başarılı olacağını umuyordu.
- Bu cümlede de bir beklenti veya düşünce, dolaylı bir şekilde aktarılmıştır. "Başarılı olacağını" ifadesi, tırnak işareti olmadan, kendi cümlelerimizle ifade edilmiştir. Bu nedenle doğrudan anlatım değildir.
- D) Kitabın yeni baskısının çıktığını duyurdu.
- Burada bir haber veya bilgi, dolaylı yoldan aktarılmıştır. "Çıktığını duyurdu" ifadesi, haberin içeriğini özetleyerek vermiştir. Tırnak işaretleri kullanılmadığı için doğrudan anlatım değildir.
- E) Toplantının ertelendiği haberi geldi.
- Bu cümlede de bir durum veya olay, dolaylı bir şekilde aktarılmıştır. "Ertelendiği haberi" ifadesi, olayın kendisini değil, onunla ilgili haberi dolaylı yoldan vermektedir. Tırnak işaretleri yoktur. Bu nedenle doğrudan anlatım değildir.
Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğinde bir kişinin sözü tırnak içinde, aynen aktarılmıştır. Bu da doğrudan anlatımın temel özelliğidir.
Cevap B seçeneğidir.
