Postmodernizm akımı, modernizmin getirdiği evrenselci, akılcı ve ilerlemeci düşüncelere karşı çıkan, bilginin, hakikatin ve değerlerin göreceli olduğunu savunan bir felsefi ve kültürel harekettir. Soru, postmodernizmin büyük anlatıların geçerliliğini reddederken hangi kavramı eleştirdiğini sormaktadır.
- Öncelikle, büyük anlatılar (grand narratives) veya üst anlatılar olarak bilinen kavramı anlamamız gerekiyor. Bunlar, insanlık tarihini, toplumu veya evreni açıklamak için ortaya konan, evrensel ve mutlak hakikat iddialarında bulunan kapsamlı hikayeler, ideolojiler veya felsefi sistemlerdir. Örneğin, Aydınlanma'nın ilerleme inancı, Marksizm'in tarihsel materyalizmi veya bazı dinlerin kurtuluş anlatıları büyük anlatılara örnek verilebilir.
- Postmodern düşünürler, özellikle Jean-François Lyotard, bu büyük anlatıların artık inandırıcılığını yitirdiğini, baskıcı ve dışlayıcı olabileceğini savunur. Onlara göre, bu anlatılar tek bir doğruyu dayatarak farklı bakış açılarını ve deneyimleri göz ardı eder.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Görecelik: Postmodernizm, mutlak hakikatleri reddettiği için genellikle göreceliği benimseyen bir yaklaşımdır. Yani, eleştirdiği değil, aksine savunduğu bir düşünce biçimidir.
- B) Metanarratif: Bu kavram, tam da yukarıda bahsettiğimiz "büyük anlatılar"ın diğer adıdır. Postmodernizm, modernizmin dayandığı ve evrensel hakikatler sunduğunu iddia eden bu metanarratifleri (üst anlatıları) eleştirerek ve reddederek kendi kimliğini oluşturur. Lyotard'ın ifadesiyle, postmodern durum "metanarratiflere karşı duyulan inançsızlık" ile karakterizedir.
- C) Diyalektik: Diyalektik, genellikle tez, antitez ve sentez yoluyla ilerleyen bir felsefi tartışma veya mantık yöntemidir. Özellikle Hegel ve Marx gibi düşünürler tarafından kullanılmıştır. Postmodernizm, diyalektiğin belirli uygulamalarını veya diyalektik aracılığıyla inşa edilen büyük anlatıları eleştirebilir ancak diyalektiğin kendisi doğrudan "büyük anlatı" değildir.
- D) Empirizm: Empirizm, bilginin temel kaynağının deneyim ve gözlem olduğunu savunan bir felsefi yaklaşımdır. Postmodernizm, bilginin objektifliğine ve evrenselliğine şüpheyle yaklaşsa da, büyük anlatıların geçerliliğini reddetmesinin doğrudan hedefi empirizm değildir. Büyük anlatılar daha çok ideolojik ve felsefi çerçevelerle ilgilidir.
Bu durumda, postmodernizmin büyük anlatıların geçerliliğini reddederken doğrudan eleştirdiği ve sorguladığı kavram metanarratiftir.
Cevap B seçeneğidir.
