'Çekmek' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'acı, üzüntü duymak' anlamında kullanılmıştır?
A) Sandalyeyi masaya doğru çekti.
B) Bu olay onu çok çekti, üzüldü.
C) Fotoğraf çekmek için kamera aldı.
D) İpini çekerek kapıyı kapattı.
E) Su çekmek için kuyu kazdı.
Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda bir kelimenin farklı anlamlarını cümle içindeki kullanımına göre doğru bir şekilde ayırt etmemiz gerekir. 'Çekmek' kelimesi Türkçede çok farklı anlamlarda kullanılabilen zengin bir kelimedir. Şimdi, 'acı, üzüntü duymak' anlamını arayarak seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sandalyeyi masaya doğru çekti.
- Burada 'çekmek' kelimesi, bir şeyi bulunduğu yerden başka bir yere doğru hareket ettirmek, sürüklemek anlamında kullanılmıştır. Bu, fiziksel bir eylemi ifade eder ve 'acı, üzüntü duymak' anlamıyla ilgisi yoktur.
- B) Bu olay onu çok çekti, üzüldü.
- Bu cümlede 'çekmek' kelimesi, bir olayın kişiye acı, üzüntü vermesi, onu yıpratması, zorlaması anlamında kullanılmıştır. Cümlenin devamındaki "üzüldü" ifadesi de bu anlamı pekiştirmektedir. Yani, olay ona acı ve üzüntü yaşatmıştır. Bu anlam, soruda aradığımız 'acı, üzüntü duymak' anlamıyla birebir örtüşmektedir.
- C) Fotoğraf çekmek için kamera aldı.
- Burada 'çekmek' kelimesi, fotoğraf makinesi veya kamera ile görüntü kaydetmek, fotoğrafını almak anlamında kullanılmıştır. Bu da 'acı, üzüntü duymak' anlamından farklıdır.
- D) İpini çekerek kapıyı kapattı.
- Bu cümlede 'çekmek' kelimesi, bir ipi kendine doğru hareket ettirerek bir eylemi gerçekleştirmek (kapıyı kapatmak) anlamında kullanılmıştır. Tıpkı A seçeneğindeki gibi fiziksel bir hareketi ifade eder ve aradığımız anlam değildir.
- E) Su çekmek için kuyu kazdı.
- Burada 'çekmek' kelimesi, bir yerden (kuyudan) suyu çıkarmak, almak, temin etmek anlamında kullanılmıştır. Bu da yine 'acı, üzüntü duymak' anlamından uzaktır.
Yukarıdaki analizler sonucunda, 'çekmek' kelimesinin 'acı, üzüntü duymak' anlamında kullanıldığı tek seçeneğin B seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
