Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu sorumuz, Türk tarihinin en önemli dönemlerinden biri olan Göktürk Devleti ve Orhun Abideleri ile ilgili temel bir bilgiyi ölçüyor. Soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım:
- Soruyu Anlayalım: Soru, Orhun Abideleri'nde adı geçen ve Göktürk Devleti'nin yeniden kuruluşunda etkili olan kağanı soruyor. Buradaki "yeniden kuruluş" ifadesi çok önemlidir.
- Tarihsel Arka Plan: Birinci Göktürk Kağanlığı, 630 yılında Çin egemenliğine girmiş ve Türkler yaklaşık 50 yıl boyunca Çin esaretinde yaşamıştır. Bu dönem, Türk tarihinde "Fetret Devri" olarak da bilinir.
- Yeniden Kuruluşun Lideri: Türkleri Çin esaretinden kurtarmak ve bağımsız bir devlet kurmak için ayaklanan ve başarılı olan lider, Kutluk Kağan'dır. Kendisine daha sonra "İlteriş" unvanı verilmiştir. "İlteriş", "devlet kuran, devleti toplayan, derleyip toparlayan" anlamına gelir. O, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kurucusudur.
- Orhun Abideleri ve İlteriş Kağan: Orhun Abideleri, Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilmiş anıtlardır. Bu abidelerde, İlteriş Kağan'ın Çin esaretindeki Türkleri nasıl bir araya getirdiği, isyanı başlattığı ve İkinci Göktürk Devleti'ni nasıl kurduğu detaylı bir şekilde anlatılır. O, bu devletin temellerini atan ve bağımsızlık mücadelesini başlatan kişidir.
- Diğer Seçenekleri Değerlendirelim:
- B) Bilge Kağan: İlteriş Kağan'ın oğludur ve İkinci Göktürk Devleti'nin en parlak dönemlerinden birini yaşamıştır. Ancak devleti yeniden kuran o değildir.
- C) Kültigin: İlteriş Kağan'ın diğer oğludur ve Bilge Kağan döneminde başkomutanlık yapmıştır. O da devletin yeniden kuruluşunda değil, güçlenmesinde ve korunmasında önemli rol oynamıştır.
- D) Tonyukuk: Vezir ve bilge bir devlet adamıdır. İlteriş Kağan, Kapgan Kağan ve Bilge Kağan dönemlerinde önemli görevler üstlenmiştir. Devletin kuruluş ve yükseliş sürecinde danışmanlık yapmış ve askeri başarılar kazanmıştır, ancak kurucu kağan değildir.
- Sonuç: Göktürk Devleti'nin yeniden kuruluşunda etkili olan ve bu büyük mücadeleyi başlatan lider İlteriş Kağan'dır.
Cevap A seçeneğidir.
