Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
- Orhun Abideleri'nin Önemi: Orhun Abideleri, Türk tarihinin ve dilinin en önemli yazılı kaynaklarından biridir. Bu abideler, Göktürk Devleti'nin siyasi, sosyal ve kültürel yapısı hakkında değerli bilgiler sunar ve Türk milletine öğütler verir.
- Bilge Kağan'ın Rolü: Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın önemli hükümdarlarından biridir. Kendi adına dikilen abide, onun dönemindeki olayları, savaşları, öğütleri ve Türk milletine seslenişini içerir. Bu abidelerin dikilmesinde Bilge Kağan'ın bizzat büyük bir iradesi ve emeği vardır.
- Kültigin'in Yeri: Kültigin, Bilge Kağan'ın öz kardeşi ve aynı zamanda başkomutanıdır. Göktürk Devleti'nin en parlak dönemlerinde Bilge Kağan ile birlikte devleti yönetmiş, birçok önemli savaşta büyük kahramanlıklar göstermiştir. Kültigin'in vefatı, Bilge Kağan için büyük bir üzüntü kaynağı olmuş ve Bilge Kağan, kardeşinin anısını yaşatmak için onun adına görkemli bir abide diktirmiştir. Bilge Kağan'ın kendi abidesi de Kültigin'in abidesinin hemen yanındadır ve iki kardeşin ortak mücadelesini ve devlet hizmetlerini birlikte anımsatır. Dolayısıyla, Bilge Kağan'ın yanında, abidelerin dikilmesindeki en büyük motivasyon ve emek kaynaklarından biri Kültigin'in varlığı ve kaybıdır.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- B) Tonyukuk: Tonyukuk, Bilge Kağan ve Kapgan Kağan dönemlerinde vezirlik yapmış, bilge bir devlet adamı ve komutandır. Kendi adına dikilmiş ayrı bir abidesi vardır ve bu abideler de Türk tarihinin önemli kaynaklarındandır. Ancak soruda Bilge Kağan'ın abidesiyle ilgili en çok emeği geçen kişi sorulduğu için, Bilge Kağan'ın kardeşi ve başkomutanı olan Kültigin daha doğru bir cevaptır. Tonyukuk'un emeği daha çok kendi abidesi ve genel devlet yönetimi üzerinedir.
- C) Kapgan Kağan: Bilge Kağan'dan önceki kağandır ve önemli fetihler yapmıştır. Ancak Orhun Abideleri'nin dikilmesi, daha çok Bilge Kağan ve Kültigin dönemine denk gelir.
- D) İstemi Kağan: Birinci Göktürk Kağanlığı'nın batı kanadını yönetmiş, çok daha eski bir dönemde yaşamış önemli bir figürdür. Orhun Abideleri'nin dikildiği dönemle doğrudan bir ilgisi yoktur.
Bu bilgiler ışığında, Orhun Abideleri'nin dikilmesinde Bilge Kağan'ın yanında en çok emeği geçen kişi, onun kardeşi ve başkomutanı olan Kültigin'dir. Kültigin'in vefatı, Bilge Kağan'ı derinden etkilemiş ve onun adına bir abide diktirmesine yol açmıştır. Bilge Kağan'ın kendi abidesi de Kültigin'in abidesiyle birlikte bir bütün olarak düşünülür.
Cevap A seçeneğidir.
