Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için öncelikle "benzetme" sanatının ne anlama geldiğini ve bir benzetmede hangi öğelerin bulunduğunu adım adım inceleyelim.
- Benzetme (Teşbih) nedir? İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Amacı, anlatımı daha etkili, canlı ve anlaşılır hale getirmektir.
- Bir benzetmede genellikle dört temel öğe bulunur:
- Benzetilen (Kendisine benzetilen): Zayıf olan, niteliği açıklanmak istenen, benzetme yoluyla daha belirgin hale getirilen varlık veya kavramdır. Yani, neyin benzetildiği.
- Benzeten (Benzetme yönüyle güçlü olan): Güçlü olan, bilinen, nitelikleri benzetilenin açıklanmasında kullanılan varlık veya kavramdır. Yani, neye benzetildiği.
- Benzetme Yönü: İki varlık arasındaki ortak özelliktir. Hangi açıdan benzetildiği.
- Benzetme Edatı: Benzetme ilişkisini kuran "gibi, sanki, adeta, misali" gibi kelimelerdir.
Şimdi sorudaki cümleyi bu bilgiler ışığında inceleyelim: "Altın gibi sarı saçları vardı."
- Bu cümlede, "saçlar"ın rengi ve belki de parlaklığı anlatılmak isteniyor.
- "Saçlar"ın rengi, "altın"ın rengine benzetiliyor.
- Burada "saçlar", niteliği açıklanmak istenen, yani benzetilen öğedir. Saçlar, altının rengine benzetilerek daha iyi tanımlanmıştır.
- "Altın" ise, saçların neye benzediğini gösteren, yani benzeten öğedir. Altın, sarı rengi ve parlaklığıyla bilinen, güçlü bir benzetme öğesidir.
- "Sarı" kelimesi, benzetmenin yönünü (ortak özelliğini) belirtir. Hem saçların hem de altının ortak özelliği sarı renkte olmasıdır.
- "Gibi" kelimesi ise benzetme edatıdır.
Soru bizden benzetilen öğeyi bulmamızı istiyor. Yukarıdaki analizimize göre, benzetilen "saçlar"dır.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Altın: Bu, benzetilen değil, benzeten öğedir. Saçlar altına benzetilmiştir, altın kendisi benzetilen değildir.
- B) Saçlar: Evet, saçlar altın rengine benzetilen öğedir. Saçların rengi ve parlaklığı altınla kıyaslanmıştır.
- C) Sarı renk: Bu, benzetmenin yönüdür, yani saçların ve altının ortak özelliğidir. Benzetilenin kendisi değildir.
- D) Altının parlaklığı: Bu da benzetmenin yönlerinden biri olabilir (eğer saçların parlaklığı da kastediliyorsa), ancak doğrudan benzetilen öğe değildir.
Bu durumda, cümlede benzetilen öğe "saçlar"dır.
Cevap B seçeneğidir.
