Merhaba sevgili öğrenciler!
Bir bilimsel deney tasarlarken, hangi faktörün neyi etkilediğini anlamak için bazı değişkenleri dikkatlice belirlememiz gerekir. Bu soruda, tohumların çimlenmesi için ışığın gerekli olup olmadığını araştıran bir öğrencinin deney düzeneğindeki bağımsız değişkeni bulacağız.
- Bağımsız Değişken Nedir? Bağımsız değişken, bir deneyde araştırmacının etkisini gözlemlemek amacıyla bilinçli olarak değiştirdiği veya manipüle ettiği değişkendir. Yani, "Ben neyi değiştirirsem, sonuç nasıl etkilenir?" sorusundaki "neyi değiştirirsem" kısmıdır.
- Deneyin Amacı: Öğrenci, "tohumların çimlenmesi için ışığın gerekli olup olmadığını" araştırmak istiyor. Bu, öğrencinin ışığın çimlenme üzerindeki etkisini görmek istediği anlamına gelir.
- Bağımsız Değişkeni Belirleme: Öğrenci, ışığın etkisini görmek için ne yapmalıdır? Bir grup tohumu ışıklı bir ortamda, başka bir grup tohumu ise ışıksız (karanlık) bir ortamda tutmalıdır. Belki de farklı ışık şiddetleri de kullanabilir. İşte bu "ışıklı/ışıksız" veya "farklı ışık şiddetleri" durumu, öğrencinin bilinçli olarak değiştirdiği faktördür. Bu faktör, ışık miktarıdır.
- Diğer Seçenekler Neden Değil?
- A) Tohum miktarı: Deneyin güvenilir olması için her grupta aynı sayıda ve aynı tür tohum kullanılmalıdır. Bu, kontrol edilen bir değişkendir.
- B) Ortam sıcaklığı: Sıcaklık da çimlenmeyi etkileyen önemli bir faktördür. Işığın etkisini doğru bir şekilde görmek için tüm deney gruplarının aynı sıcaklıkta olması gerekir. Bu da kontrol edilen bir değişkendir.
- D) Su miktarı: Tohumların çimlenmesi için suya ihtiyaç vardır. Her gruptaki tohumlara yeterli ve eşit miktarda su verilmelidir. Aksi takdirde, çimlenmedeki farkın ışıktan mı yoksa sudan mı kaynaklandığı anlaşılamaz. Bu da kontrol edilen bir değişkendir.
- Öğrenci, ışığın çimlenme üzerindeki etkisini araştırdığı için, deneyde bilinçli olarak değiştireceği ve farklılaştıracağı tek şey ışık miktarı olmalıdır. Diğer tüm faktörler (tohum miktarı, sıcaklık, su miktarı vb.) sabit tutularak kontrol edilmelidir.
Bu nedenle, bu deney düzeneğinde bağımsız değişken ışık miktarıdır.
Cevap C seçeneğidir.
