10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1

🎓 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı sınavının 4. senaryosunun 1. testinde yer alan konuları kapsamaktadır. Ağırlıklı olarak Basınç ve Kaldırma Kuvveti konularına odaklanılmıştır.

📌 Basınç

Basınç, birim yüzeye etki eden dik kuvvettir. Katı, sıvı ve gazlar basınç uygular.

• Katı basıncı: $P = \frac{F}{A}$ (F: Kuvvet, A: Yüzey alanı)
• Sıvı basıncı: $P = h \cdot d \cdot g$ (h: Derinlik, d: Sıvının yoğunluğu, g: Yerçekimi ivmesi)
• Gaz basıncı: Kabın her noktasına aynı basıncı uygular.

⚠️ Dikkat: Yüzey alanı arttıkça basınç azalır. Örneğin, karda batmamak için kar ayakkabısı giyeriz.

📌 Sıvı Basıncı ve Derinlik İlişkisi

Sıvı basıncı, derinlikle doğru orantılıdır. Yani, derinlik arttıkça basınç da artar.

• Aynı derinlikteki noktalarda basınç eşittir.
• Farklı yoğunluktaki sıvılarda, aynı derinlikte yoğunluğu fazla olan sıvının basıncı daha büyüktür.

💡 İpucu: Barajlarda duvarlar aşağı doğru kalınlaşır, çünkü derinlik arttıkça su basıncı artar.

📌 Pascal Prensibi

Kapalı bir kaptaki sıvının herhangi bir noktasına uygulanan basınç, sıvının her tarafına aynı şekilde iletilir. Bu prensibe Pascal Prensibi denir.

• Pascal prensibi, hidrolik sistemlerin (örneğin, hidrolik frenler, hidrolik liftler) çalışma prensibidir.
• $P_1 = P_2$ ise $\frac{F_1}{A_1} = \frac{F_2}{A_2}$

📝 **Örnek:** Berber koltukları Pascal prensibi ile çalışır. Küçük bir kuvvetle büyük bir ağırlık kaldırılabilir.

📌 Kaldırma Kuvveti

Bir cisme sıvı tarafından uygulanan yukarı doğru kuvvete kaldırma kuvveti denir.

• Kaldırma kuvveti: $F_k = V_{batan} \cdot d_{sıvı} \cdot g$ ($V_{batan}$: Batan hacim, $d_{sıvı}$: Sıvının yoğunluğu, g: Yerçekimi ivmesi)
• Cisim yüzüyorsa: Kaldırma kuvveti = Ağırlık
• Cisim askıda kalıyorsa: Kaldırma kuvveti = Ağırlık
• Cisim batıyorsa: Kaldırma kuvveti < Ağırlık

⚠️ Dikkat: Kaldırma kuvveti, cismin yoğunluğuna değil, batan hacmine ve sıvının yoğunluğuna bağlıdır.

📌 Yüzme, Batma ve Askıda Kalma

Bir cismin sıvı içindeki durumu, cismin yoğunluğu ile sıvının yoğunluğu arasındaki ilişkiye bağlıdır.

• Cismin yoğunluğu sıvının yoğunluğundan küçükse: Cisim yüzer.
• Cismin yoğunluğu sıvının yoğunluğuna eşitse: Cisim askıda kalır.
• Cismin yoğunluğu sıvının yoğunluğundan büyükse: Cisim batar.

💡 İpucu: Gemiler çelikten yapılmasına rağmen yüzer, çünkü geminin içindeki hava hacmi sayesinde ortalama yoğunluğu sudan düşüktür.