Çözünme çökelme tepkimeleri Test 1

Aşağıdaki tepkime denklemi, bir çözünme-çökelme tepkimesini göstermektedir:

AgNO₃(aq) + NaCl(aq) → AgCl(k) + NaNO₃(aq)

Bu tepkime ile ilgili olarak, net iyon denklemini oluşturmak için aşağıdaki iyonlardan hangileri seyirci iyon olarak kabul edilir?

A) Ag⁺ ve Cl⁻
B) Na⁺ ve NO₃⁻
C) Ag⁺ ve NO₃⁻
D) Na⁺ ve Cl⁻

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, bir çözünme-çökelme tepkimesinde hangi iyonların "seyirci iyon" olduğunu bulmamız isteniyor. Seyirci iyonlar, tepkimeye giren ancak kimyasal bir değişime uğramadan tepkime ortamında kalan iyonlardır. Yani, tepkimenin hem başlangıcında hem de sonunda aynı fiziksel halde (genellikle çözünmüş halde) bulunan iyonlardır. Hadi adım adım bu iyonları belirleyelim:

• 1. Tam İyon Denklemini Yazma:

  Öncelikle, tepkime denklemindeki tüm suda çözünmüş (aq) maddeleri iyonlarına ayıralım. Katı (k) maddeler ise iyonlarına ayrılmazlar, çünkü çökmüşlerdir ve çözeltide serbest iyonlar halinde bulunmazlar.

  Verilen tepkime:

  $AgNO_3(aq) + NaCl(aq) \rightarrow AgCl(k) + NaNO_3(aq)$

  Bu tepkimeyi iyonlarına ayırarak tam iyon denklemini yazalım:

  • $AgNO_3(aq)$ suda $Ag^+(aq)$ ve $NO_3^-(aq)$ iyonlarına ayrılır.
  • $NaCl(aq)$ suda $Na^+(aq)$ ve $Cl^-(aq)$ iyonlarına ayrılır.
  • $AgCl(k)$ katı halde olduğu için iyonlarına ayrılmaz.
  • $NaNO_3(aq)$ suda $Na^+(aq)$ ve $NO_3^-(aq)$ iyonlarına ayrılır.

  Buna göre tam iyon denklemi şu şekildedir:

  $Ag^+(aq) + NO_3^-(aq) + Na^+(aq) + Cl^-(aq) \rightarrow AgCl(k) + Na^+(aq) + NO_3^-(aq)$

• 2. Seyirci İyonları Belirleme:

  Şimdi, tam iyon denklemine dikkatlice bakalım. Tepkimenin hem sol tarafında (girenler) hem de sağ tarafında (ürünler) aynı fiziksel halde (aq) bulunan iyonlar seyirci iyonlardır. Bu iyonlar tepkimeye doğrudan katılmamış, sadece ortamda bulunmuşlardır.

  • $Ag^+(aq)$: Girenler tarafında çözünmüş haldeyken, ürünler tarafında $AgCl(k)$ katısının bir parçası olmuştur. Yani değişime uğramıştır, seyirci iyon değildir.
  • $NO_3^-(aq)$: Girenler tarafında çözünmüş haldeyken, ürünler tarafında da çözünmüş halde ($NaNO_3(aq)$ içinde) bulunmaktadır. Fiziksel hali değişmemiştir, bu bir seyirci iyondur.
  • $Na^+(aq)$: Girenler tarafında çözünmüş haldeyken, ürünler tarafında da çözünmüş halde ($NaNO_3(aq)$ içinde) bulunmaktadır. Fiziksel hali değişmemiştir, bu bir seyirci iyondur.
  • $Cl^-(aq)$: Girenler tarafında çözünmüş haldeyken, ürünler tarafında $AgCl(k)$ katısının bir parçası olmuştur. Yani değişime uğramıştır, seyirci iyon değildir.

  Bu durumda, tepkimeye katılmayan ve fiziksel hali değişmeyen iyonlar $Na^+(aq)$ ve $NO_3^-(aq)$ iyonlarıdır.

• 3. Net İyon Denklemini Oluşturma (Ek Bilgi):

  Seyirci iyonları denklemden çıkardığımızda, tepkimenin özünü gösteren net iyon denklemini elde ederiz:

  $Ag^+(aq) + Cl^-(aq) \rightarrow AgCl(k)$

  Bu denklem, gümüş iyonları ile klorür iyonlarının birleşerek katı gümüş klorür oluşturduğunu gösterir.

Sonuç olarak, seyirci iyonlar $Na^+$ ve $NO_3^-$'dir.

Cevap B seçeneğidir.