“Deprem, yer kabuğundaki ani sarsıntılardır. Bu sarsıntılar, yer altındaki levhaların hareket etmesiyle oluşur.”
Yukarıdaki cümlede hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?
A) Tanımlama
B) Örnekleme
C) Karşılaştırma
D) Tanık gösterme
Bir metinde düşünceyi geliştirme yolları, yazarın anlatmak istediği konuyu daha anlaşılır, etkili ve ikna edici hale getirmek için kullandığı tekniklerdir. Bu soruda verilen cümleyi inceleyerek hangi tekniğin kullanıldığını adım adım bulalım:
- Cümleyi İnceleyelim: "Deprem, yer kabuğundaki ani sarsıntılardır. Bu sarsıntılar, yer altındaki levhaların hareket etmesiyle oluşur."
- Cümlenin Amacını Belirleyelim: Cümle, "deprem" kavramının ne olduğunu açıklamakta, yani depremi tanımlamaktadır. İlk kısım "Deprem, yer kabuğundaki ani sarsıntılardır." doğrudan depremin ne olduğunu belirtir. İkinci kısım ise bu sarsıntıların nasıl meydana geldiğini açıklayarak tanımı pekiştirir ve detaylandırır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Tanımlama: Bir kavramın, varlığın veya olayın ne olduğunu açıklama, özelliklerini belirtme yöntemidir. Verilen cümle tam olarak bunu yapmaktadır; depremin ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu açıklamaktadır.
- B) Örnekleme: Anlatılan bir düşünceyi somutlaştırmak ve anlaşılır kılmak için örnekler verme yöntemidir. Cümlede depremle ilgili herhangi bir örnek (örneğin, "1999 Gölcük depremi gibi") verilmemiştir.
- C) Karşılaştırma: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da olayın benzer veya farklı yönlerini ortaya koyma yöntemidir. Cümlede deprem başka bir olayla veya kavramla karşılaştırılmamıştır.
- D) Tanık gösterme: Bir düşünceyi inandırıcı kılmak için alanında uzman veya tanınmış bir kişinin sözünü alıntılayarak kullanma yöntemidir. Cümlede herhangi bir uzmanın sözüne yer verilmemiştir.
- Sonuç: Verilen cümle, "deprem" kavramının ne olduğunu ve nasıl meydana geldiğini açıklayarak bir tanım yapmaktadır. Bu nedenle kullanılan düşünceyi geliştirme yolu tanımlamadır.
Cevap A seçeneğidir.
