"Bir bahar sabahı uyandım,
Güneş penceremden sızıyordu.
Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyordu,
Doğa yeniden canlanıyordu." Yukarıdaki şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Dört dizeden oluşmaktadır.
B) "Uyanmak" ve "canlanmak" kelimeleri arasında ses benzerliği vardır.
C) Doğa teması işlenmiştir.
D) Her dize bir cümle niteliğindedir.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen şiirle ilgili hangi ifadenin söylenemeyeceğini bulmamız isteniyor. Şiiri dikkatlice okuyup her seçeneği tek tek inceleyelim:
- A) Dört dizeden oluşmaktadır.
- Şiirdeki her bir satıra "dize" denir. Şiiri saydığımızda:
- "Bir bahar sabahı uyandım,"
- "Güneş penceremden sızıyordu."
- "Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyordu,"
- "Doğa yeniden canlanıyordu."
- Gördüğümüz gibi, şiir 4 satırdan yani 4 dizeden oluşmaktadır. Bu ifade doğrudur.
- C) Doğa teması işlenmiştir.
- Şiirde "bahar sabahı", "Güneş", "Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyordu" ve "Doğa yeniden canlanıyordu" gibi ifadeler geçmektedir. Bu kelimelerin hepsi doğa ile ilgili unsurlardır.
- Şiirin genelinde baharın gelişiyle doğanın canlanması anlatılmaktadır. Bu nedenle, doğa teması işlendiği ifadesi doğrudur.
- D) Her dize bir cümle niteliğindedir.
- Bir cümlenin temel özelliği, bir yargı bildirmesi ve genellikle bir yüklemi olmasıdır. Şiirdeki dizeleri inceleyelim:
- "Bir bahar sabahı uyandım," (Yüklem: uyandım - Tam bir cümle)
- "Güneş penceremden sızıyordu." (Yüklem: sızıyordu - Tam bir cümle)
- "Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyordu," (Yüklem: ötüşüyordu - Tam bir cümle)
- "Doğa yeniden canlanıyordu." (Yüklem: canlanıyordu - Tam bir cümle)
- Görüldüğü gibi, her dize kendi içinde anlamı tamamlanmış bir yargı bildiren bir cümledir. Bu ifade doğrudur.
- B) "Uyanmak" ve "canlanmak" kelimeleri arasında ses benzerliği vardır.
- "Uyanmak" ve "canlanmak" kelimelerinin sonları "-anmak" ile bitmektedir. Ancak bu benzerlik, kelimelerin fiil köklerine gelen ortak mastar eki olan "-mak" ve köklerin sonundaki "-an" sesinden kaynaklanmaktadır.
- Şiirde "ses benzerliği" dendiğinde genellikle kafiye (uyak) veya redif gibi şiirsel ahenk unsurları akla gelir. Kafiye, genellikle farklı anlamdaki kelimelerin sonlarındaki ses uyumudur. Redif ise aynı görevdeki eklerin veya aynı anlamdaki kelimelerin tekrarıdır.
- "Uyanmak" ve "canlanmak" kelimeleri arasında, şiirsel bir kafiye oluşturacak kadar güçlü ve sanatsal bir ses benzerliği bulunmamaktadır. Ortak olan "-anmak" kısmı, daha çok dil bilgisel bir ortaklıktır (mastar eki ve kökün sonu) ve şiirde aranan ahengi sağlayan bir kafiye olarak kabul edilmez. Bu nedenle, bu kelimeler arasında belirgin bir şiirsel ses benzerliği olduğu söylenemez.
- Bu ifade yanlıştır, yani şiirle ilgili söylenemeyecek olan ifadedir.
Doğru cevabı bulduk! A, C ve D seçenekleri şiirle ilgili doğru ifadelerken, B seçeneği söylenemez.
Cevap B seçeneğidir.
