7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı Özgün Yayınları 4. Senaryo Test 4

🎓 7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı Özgün Yayınları 4. Senaryo Test 4 - Ders Notu

Bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavına hazırlanırken bilmeniz gereken temel konuları özetlemektedir. Sınavda özellikle fiilimsiler, sözcükte ve cümlede anlam, paragrafta anlam, yazım kuralları ve noktalama işaretleri gibi konulara odaklanmanız önemlidir.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini kaybedip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Fiilimsiler kip ve kişi eki almazlar, ancak olumsuzluk eki (-ma/-me) alabilirler.

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılır.
• Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim hobidir." (okumak)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi bir ismi niteler veya adlaşmış sıfat-fiil olarak isim görevinde kullanılır.
• Örnek: "Koşan çocuk düştü." (koşan) - "Gelecek günleri bekliyorum." (gelecek)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ip, -erek, -meden, -ince, -ken, -alı, -dıkça, -r...mez, -asıya, -casına" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi fiilin durumunu veya zamanını belirtir.
• Örnek: "Gülerek yanımızdan geçti." (gülerek) - "Ders çalışırken uyuyakalmışım." (çalışırken)

⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsiler zamanla kalıcı isim haline gelebilir. Bunlar fiilimsi sayılmaz ve olumsuzluk eki alamazlar. Örnek: "dondurma, çakmak, dolma."

📝 Sözcükte Anlam

Sözcüklerin cümle içindeki veya tek başına taşıdığı anlam özelliklerini bilmek, metinleri doğru anlamak için çok önemlidir.

• Gerçek (Temel) Anlam: Bir sözcüğün akla gelen ilk, asıl anlamıdır.
• Örnek: "Kuşun kanadı kırılmış."
• Mecaz Anlam: Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
• Örnek: "Bu sözleriyle beni çok kırdı." (kırmak fiili)
• Terim Anlam: Bir bilim, sanat, meslek dalına veya konuya özgü özel anlamdır.
• Örnek: "Matematikte üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir." (üçgen)
• Deyimler: Genellikle birden çok sözcükten oluşan, gerçek anlamından uzaklaşarak kendine özgü bir anlam kazanan kalıplaşmış söz gruplarıdır.
• Örnek: "Gözden düşmek" (değerini kaybetmek)
• Atasözleri: Uzun deneme ve gözlemlere dayanarak oluşmuş, öğüt verici nitelikteki kalıplaşmış sözlerdir.
• Örnek: "Ağaç yaşken eğilir."

💡 İpucu: Bir sözcüğün anlamını bulurken cümlenin tamamına bakmak, doğru anlamı tespit etmenizi sağlar.

💬 Cümlede Anlam İlişkileri

Cümleler arasında veya cümlelerin kendi içinde farklı anlam ilişkileri bulunur. Bu ilişkiler, anlatılmak istenen mesajı daha net ifade etmemizi sağlar.

• Neden-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi sebeple yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Çünkü, için, -den dolayı" gibi ifadelerle kurulur.
• Örnek: "Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık."
• Amaç-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Amacıyla, için, -mek üzere" gibi ifadelerle kurulur.
• Örnek: "Ders çalışmak için kütüphaneye gitti."
• Koşul-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu bildiren cümlelerdir. "-se/-sa, -dıkça, -ınca" gibi ek ve ifadelerle kurulur.
• Örnek: "Erken yatarsan erken kalkarsın."
• Öznel Yargılar: Kişiden kişiye değişen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanamayan, kişisel duygu ve düşünceleri içeren yargılardır.
• Örnek: "Bu film şimdiye kadarki en güzel filmdi."
• Nesnel Yargılar: Kişisel duygu ve düşüncelerden uzak, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilir, herkesçe kabul gören yargılardır.
• Örnek: "Türkiye'nin başkenti Ankara'dır."

📚 Paragrafta Anlam ve Anlatım

Paragraf, bir düşünceyi tam olarak anlatan cümleler topluluğudur. Paragrafı anlamak, ana fikri ve yazarın amacını kavramak demektir.

• Ana Fikir (Ana Düşünce): Paragrafta yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. "Bu paragraf bana ne anlatmak istiyor?" sorusunun cevabıdır.
• Konu: Paragrafta üzerinde durulan olay, durum veya kavramdır. "Bu paragraf ne hakkında?" sorusunun cevabıdır.
• Başlık: Paragrafın içeriğini en iyi özetleyen, kısa ve dikkat çekici sözcük veya sözcük grubudur.
• Anlatım Biçimleri: Yazarın düşüncelerini ifade etmek için kullandığı yöntemlerdir.
• Açıklama: Bilgi vermek, öğretmek amacıyla kullanılır. Nesnel ifadeler ağır basar.
• Öyküleme: Bir olayı zamana bağlı olarak anlatır. Olay, kişi, yer, zaman unsurları bulunur.
• Betimleme: Varlıkların veya yerlerin özelliklerini göz önünde canlandıracak şekilde anlatır.
• Tartışma: Bir düşünceyi savunmak veya çürütmek amacıyla kullanılır. Karşıt görüşler sunulur.
• Düşünceyi Geliştirme Yolları: Yazarın ana düşünceyi desteklemek ve daha anlaşılır kılmak için kullandığı tekniklerdir.
• Tanımlama: "Nedir?" sorusuna cevap verir.
• Karşılaştırma: İki farklı varlık, kavram veya durum arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyar.
• Örnekleme: Anlatılan konuyu somutlaştırmak için örnekler verir.
• Tanık Gösterme: Alanında uzman bir kişinin sözünü alıntılayarak düşünceyi destekler.
• Benzetme: İki farklı şeyi ortak bir özellikten dolayı birbirine benzetme.
• Sayısal Verilerden Yararlanma: İstatistiksel bilgiler, oranlar sunarak düşünceyi güçlendirme.

💡 İpucu: Paragraf sorularında önce soruyu okuyup sonra paragrafı dikkatlice okumak, doğru cevaba ulaşmanızı kolaylaştırır.

✍️ Yazım Kuralları

Türkçeyi doğru ve etkili kullanabilmek için yazım kurallarına dikkat etmek çok önemlidir. Özellikle büyük harflerin ve "de/ki" bağlaçlarının yazımı sıkça karıştırılır.

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları), kurum adları, kitap/dergi/gazete adları, belirli tarih ve gün adları büyük harfle başlar.
• Örnek: "Türkiye Cumhuriyeti", "29 Ekim Cumhuriyet Bayramı"
• "De" Bağlacının ve Ekinin Yazımı:
• Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: "Sen de gel.")
• Ek olan "-de/-da" bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: "Evde kimse yok.")
• "Ki" Bağlacının ve Ekinin Yazımı:
• Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: "Duydum ki geliyormuşsun.")
• İlgi zamiri olan "-ki" bitişik yazılır ve bir ismin yerini tutar. (Örnek: "Benimki daha güzel.")
• Sıfat yapan "-ki" bitişik yazılır ve bir ismi niteler. (Örnek: "Yarınki maç.")
• Birleşik Kelimelerin Yazımı: Ses düşmesi, ses türemesi veya anlam kayması varsa bitişik, yoksa genellikle ayrı yazılır.
• Örnek: "Pazartesi" (pazar ertesi), "kahvaltı" (kahve altı) - bitişik; "deniz yolu", "havaalanı" - ayrı.

⚠️ Dikkat: "De" veya "Ki"nin bağlaç mı ek mi olduğunu anlamak için cümleden çıkarıp okumayı deneyin. Anlam bozuluyorsa ektir, bozulmuyorsa bağlaçtır.

🛑 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, yazılı anlatımda duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmemizi, okumayı kolaylaştırmamızı sağlar.

• Nokta (.): Cümle sonlarına, bazı kısaltmaların sonuna ve sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
• Örnek: "Ders bitti." "Dr." "2. sınıf"
• Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek ve hitaplardan sonra kullanılır.
• Örnek: "Elma, armut, muz aldım." "Geldi, oturdu, dinledi."
• Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
• Örnek: "Nereye gidiyorsun?"
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya sözlerin sonuna konur. Seslenme ve hitaplardan sonra da kullanılabilir.
• Örnek: "Eyvah!" "Dur!"
• Tırnak İşareti (" "): Başkasına ait sözleri aktarırken, cümle içinde özellikle belirtilmek istenen sözleri veya eser adlarını belirtirken kullanılır.
• Örnek: Öğretmen "Ders çalışın!" dedi.
• Kesme İşareti ('): Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Sayılara getirilen ekleri ayırmakta da kullanılır.
• Örnek: "Ankara'ya", "Türk Dil Kurumu'nun", "1923'te"

💡 İpucu: Virgülün en sık kullanıldığı yerlerden biri, sıralı cümleleri ayırmaktır. Ancak anlam karışıklığını önlemek için dikkatli kullanılmalıdır.