Aşağıdakilerden hangisi levha tektoniği teorisini destekleyen kanıtlardan biri değildir?
A) Kıtaların kayması
B) Okyanus ortası sırtları
C) Volkanik patlamalar
D) Depremlerin dağılımı
E) Atmosferdeki gazların oranı
Levha tektoniği teorisi, Dünya'nın dış katmanının (litosfer) büyük, hareketli parçalardan (levhalardan) oluştuğunu ve bu levhaların birbirleriyle etkileşime girerek depremler, volkanlar, dağ oluşumu gibi jeolojik olaylara neden olduğunu açıklar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kıtaların kayması: Kıtaların zamanla yer değiştirmesi, levha tektoniği teorisinin en temel gözlemlerinden biridir. Levhaların hareket etmesiyle kıtalar da bu levhaların üzerinde sürüklenir. Bu, teoriyi güçlü bir şekilde destekler.
- B) Okyanus ortası sırtları: Okyanus ortası sırtları, iki okyanusal levhanın birbirinden uzaklaştığı (ıraksak levha sınırı) bölgelerdir. Burada yeni okyanus tabanı oluşur (deniz tabanı yayılması) ve bu durum, levhaların hareket ettiğinin ve yeni kabuk oluşumunun doğrudan kanıtıdır. Bu da teoriyi destekler.
- C) Volkanik patlamalar: Dünya üzerindeki volkanik faaliyetlerin büyük çoğunluğu, levha sınırlarında (özellikle yakınlaşan ve uzaklaşan levha sınırlarında) meydana gelir. Levhaların etkileşimi, magmanın yüzeye çıkmasına ve volkanik patlamalara neden olur. Bu da teoriyi destekler.
- D) Depremlerin dağılımı: Depremlerin dünya üzerindeki dağılımı incelendiğinde, bunların büyük bir kısmının levha sınırları boyunca yoğunlaştığı görülür. Levhaların birbirine sürtünmesi, çarpışması veya ayrılması depremlere neden olur. Bu dağılım, levha sınırlarını açıkça gösterir ve teoriyi destekler.
- E) Atmosferdeki gazların oranı: Atmosferdeki gazların oranı (örneğin oksijen, azot, karbondioksit) Dünya'nın iklimi, biyolojik süreçler ve jeolojik döngülerle ilişkilidir. Volkanik faaliyetler atmosfere gaz salabilir ancak atmosferin genel gaz oranı veya bu oranlardaki değişimler, levha tektoniği teorisinin kendisini (yani levhaların hareket mekanizmasını ve varlığını) doğrudan destekleyen bir kanıt olarak kabul edilmez. Diğer seçenekler, levha hareketlerinin doğrudan jeolojik sonuçlarıdır.
Bu nedenle, atmosferdeki gazların oranı levha tektoniği teorisini doğrudan destekleyen kanıtlardan biri değildir.
Cevap E seçeneğidir.
