🎓 7. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı 1. senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 7. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı sınavında karşılaşabileceğin Vücudumuzdaki Sistemler ünitesinin temel konularını sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konuları iyi kavramış olman çok önemlidir.
📌 Destek ve Hareket Sistemi
Vücudumuzun dik durmasını, şekil almasını ve hareket etmesini sağlayan sistemdir. Kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur.
- Kemikler: Vücudumuza şekil verir, organlarımızı korur ve mineralleri depolar. Kıkırdak doku sayesinde esneklik kazanır.
- Eklemler: Kemiklerin birleştiği yerlerdir. Oynar (kol, bacak), yarı oynar (omurga) ve oynamaz (kafatası) eklemler olmak üzere üçe ayrılır.
- Kaslar: Kemiklere bağlı olarak hareket etmemizi sağlarlar. İstemli çalışan (iskelet kasları) ve istemsiz çalışan (kalp kası, düz kaslar) olmak üzere çeşitleri vardır.
💡 İpucu: Kemiklerimizdeki kalsiyum ve fosfor mineralleri, kemik sağlığımız için çok önemlidir. Süt ve süt ürünleri bu mineraller açısından zengindir.
📌 Sindirim Sistemi
Yediğimiz besinleri vücudumuzun kullanabileceği kadar küçük parçalara ayırarak kana karışmasını sağlayan sistemdir. Fiziksel (mekanik) ve kimyasal sindirim olmak üzere iki çeşidi vardır.
- Fiziksel Sindirim: Besinlerin çiğneme, kas hareketleri gibi yöntemlerle yüzey alanının artırılmasıdır. Kimyasal yapısı değişmez. Ağız ve midede gerçekleşir.
- Kimyasal Sindirim: Enzimler yardımıyla besinlerin kimyasal yapısının değiştirilerek daha küçük moleküllere ayrılmasıdır. Ağız (karbonhidrat), mide (protein) ve ince bağırsakta (karbonhidrat, protein, yağ) gerçekleşir.
- Sindirim Organları: Ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak, anüs.
- Yardımcı Organlar: Karaciğer (safra üretir), pankreas (sindirim enzimleri ve hormonlar üretir).
⚠️ Dikkat: İnce bağırsak, besinlerin kimyasal sindiriminin tamamlandığı ve emiliminin gerçekleştiği yerdir. Kalın bağırsakta ise su, mineral ve vitamin emilimi olur.
📌 Dolaşım Sistemi
Vücudumuzdaki kanın, besin maddelerini, oksijeni, hormonları hücrelere taşıyan ve atık maddeleri hücrelerden alarak boşaltım organlarına ulaştıran sistemdir. Kalp, kan ve kan damarlarından oluşur.
- Kalp: Kanı vücuda pompalayan kaslı bir organdır. Kulakçıklar ve karıncıklar olmak üzere dört odacıktan oluşur.
- Kan: Vücudumuzda taşıma, düzenleme ve savunma görevleri olan hayati sıvıdır. Alyuvarlar (oksijen taşır), akyuvarlar (savunma yapar) ve kan pulcukları (pıhtılaşmayı sağlar) içerir.
- Kan Damarları: Atardamarlar (kanı kalpten taşır), toplardamarlar (kanı kalbe getirir) ve kılcal damarlar (madde alışverişi yapar) olmak üzere üç çeşittir.
- Küçük Kan Dolaşımı: Kalp-Akciğerler-Kalp arasındaki dolaşımdır. Kanın oksijen almasını sağlar.
- Büyük Kan Dolaşımı: Kalp-Vücut-Kalp arasındaki dolaşımdır. Oksijen ve besinlerin hücrelere taşınmasını, atıkların toplanmasını sağlar.
💡 İpucu: Kan grupları (A, B, AB, 0) ve Rh faktörü (pozitif, negatif) kan nakillerinde uyumluluğu belirler. Yanlış kan grubundan yapılan nakiller hayati tehlike oluşturabilir.
📌 Solunum Sistemi
Vücudumuzun ihtiyacı olan oksijeni havadan alıp kana geçiren ve kandaki karbondioksiti dışarı atan sistemdir. Solunum organları ve soluk alıp verme mekanizmasından oluşur.
- Solunum Organları: Burun (havayı ısıtır, nemlendirir, temizler), yutak, gırtlak, soluk borusu (kıkırdak halkalarla açık kalır), bronşlar, akciğerler (gaz değişimi alveollerde olur).
- Soluk Alma: Diyafram kası kasılır ve düzleşir, kaburgalar arası kaslar kasılır, göğüs boşluğu genişler, akciğerlere hava dolar.
- Soluk Verme: Diyafram kası gevşer ve kubbeleşir, kaburgalar arası kaslar gevşer, göğüs boşluğu daralır, akciğerlerdeki hava dışarı atılır.
⚠️ Dikkat: Soluk borusunun üst kısmında bulunan gırtlak kapağı (epiglottis), yemek yerken besinlerin soluk borusuna kaçmasını engeller.
📌 Boşaltım Sistemi
Vücudumuzda oluşan zararlı ve atık maddeleri dışarı atan sistemdir. Böbrekler, idrar borusu, idrar kesesi ve üretra gibi organlardan oluşur.
- Böbrekler: Kanı süzer, fazla suyu, tuzu ve üre gibi atık maddeleri ayırarak idrarı oluşturur. Vücudun su ve mineral dengesini sağlar.
- İdrar Borusu (Üreter): Böbreklerde oluşan idrarı idrar kesesine taşır.
- İdrar Kesesi: İdrarı geçici olarak depolar.
- Üretra: İdrarın vücuttan dışarı atıldığı kanaldır.
- Diğer Boşaltım Organları: Akciğerler (karbondioksit ve su buharı), deri (terleme ile su, tuz, üre), kalın bağırsak (sindirim atıkları).
💡 İpucu: Yeterli miktarda su içmek, böbreklerimizin sağlıklı çalışması ve atık maddelerin vücuttan kolayca atılması için çok önemlidir.
