2. "Gelse de onunla bu meseleyi konuşsak." cümlesindeki şart kipi eki hangi anlam ilişkisini kurmaktadır?
A) Gerçekleşmesi mümkün olan bir koşul
B) Gerçekleşmemiş bir dilek
C) Tahmin ve olasılık
D) Rica ve istek
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, şart kipi ekinin bir cümle içinde hangi anlam ilişkisini kurduğunu bulmamız isteniyor. Cümlemiz: "Gelse de onunla bu meseleyi konuşsak." Hadi bu cümleyi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, cümlede geçen "gelse" ve "konuşsak" kelimelerindeki "-se/-sa" ekleri şart kipidir. Şart kipi, fiile genellikle bir koşul veya dilek anlamı katar.
- "Gelse" kelimesi, birinin gelmesi koşulunu ifade ederken, cümlenin genel yapısı ve özellikle "de" bağlacının kullanımı, bu koşulun bir dilek veya istek şeklinde sunulduğunu gösterir.
- "Konuşsak" kelimesi de yine şart kipiyle çekimlenmiş olup, "gelme" koşulu gerçekleşirse "konuşma" eyleminin yapılacağına dair bir beklenti veya dileği belirtir. Ancak bu beklenti, basit bir koşuldan ziyade, konuşma isteğini vurgular.
- Cümledeki "de" bağlacı, burada "bile" anlamında değil, bir dileği, bir isteği güçlendiren bir pekiştirme edatı olarak kullanılmıştır. "Keşke gelse de konuşsak!" veya "Ne olur gelse de konuşsak!" gibi ifadelerdeki "de" ile benzer bir işlev görür. Bu bağlamda, "Gelse de onunla bu meseleyi konuşsak" cümlesi, "Onun gelmesini çok istiyorum ki onunla bu konuyu konuşabilelim" veya "Gelmesini rica ediyorum ki konuşalım" gibi bir anlam taşır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Gerçekleşmesi mümkün olan bir koşul: Bu seçenek, "Yağmur yağarsa dışarı çıkmayız." gibi basit bir koşul cümlesi için geçerlidir. Ancak bizim cümlemizde sadece bir koşul değil, bu koşulun gerçekleşmesine yönelik güçlü bir istek vardır.
- B) Gerçekleşmemiş bir dilek: Bu seçenek, genellikle "Keşke gelseydi de konuşsaydık." gibi geçmişe yönelik, artık gerçekleşme ihtimali kalmamış dilekler için kullanılır. Bizim cümlemiz ise geleceğe yönelik bir isteği ifade eder.
- C) Tahmin ve olasılık: Bu anlam, genellikle "Belki gelir de konuşuruz." gibi ifadelerle verilir. Şart kipi tek başına bu anlamı taşımaz.
- D) Rica ve istek: Cümlenin genel yapısı, "de" bağlacının pekiştirici etkisi ve şart kipinin bu bağlamdaki kullanımı, bir kişinin gelmesi yönünde güçlü bir dileği, bir isteği veya nazik bir ricayı ifade etmektedir. "Onun gelmesini rica ediyoruz ki konuşabilelim" anlamı ağır basar.
Bu nedenle, "Gelse de onunla bu meseleyi konuşsak." cümlesindeki şart kipi eki, bir rica ve istek anlam ilişkisi kurmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
