Sevgili öğrenciler, fiziksel nicelikleri anlamak, bilimin temelini kavramak demektir. Sorudaki tanım, türetilmiş nicelikleri çok güzel bir şekilde özetliyor: birimleri temel birimlerin çarpımı veya bölümü şeklinde ifade edilebilen nicelikler. Bu tanımı kullanarak, hangi niceliğin bu kategoriye girmediğini bulalım. Öncelikle, temel niceliklerin ve birimlerinin ne olduğunu hatırlayalım. Uluslararası Birim Sistemi'nde (SI) yedi temel nicelik ve birimi vardır:
- Uzunluk (metre, $m$)
- Kütle (kilogram, $kg$)
- Zaman (saniye, $s$)
- Elektrik Akımı (amper, $A$)
- Termodinamik Sıcaklık (kelvin, $K$)
- Madde Miktarı (mol, $mol$)
- Işık Şiddeti (kandela, $cd$)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hacim ($m^3$): Hacim, uzunluk biriminin ($m$) kendisiyle üç kez çarpılmasıyla ($m \times m \times m = m^3$) elde edilir. Uzunluk temel bir nicelik olduğu için, hacim birimi temel bir birimin çarpımı şeklinde ifade edilmiştir. Dolayısıyla hacim, türetilmiş bir niceliktir ve tanıma uyar.
- B) Yoğunluk ($kg/m^3$): Yoğunluk birimi, kütle birimi ($kg$) ile uzunluk biriminin küpünün ($m^3$) bölümü şeklinde ifade edilir. Kütle ve uzunluk temel nicelikler olduğu için, yoğunluk birimi temel birimlerin çarpımı ve bölümü şeklinde ifade edilmiştir. Dolayısıyla yoğunluk, türetilmiş bir niceliktir ve tanıma uyar.
- C) Sıcaklık ($K$): Sıcaklık birimi Kelvin ($K$), yukarıda da belirttiğimiz gibi, Uluslararası Birim Sistemi'ndeki yedi temel birimden biridir. Bu birim, başka temel birimlerin çarpımı veya bölümü şeklinde ifade edilmez; kendisi temel bir birimdir. Bu nedenle sıcaklık, temel bir niceliktir ve öğrencinin türetilmiş nicelik tanımına uymaz.
- D) Güç ($kg \cdot m^2/s^3$): Güç birimi, kütle ($kg$), uzunluk ($m$) ve zaman ($s$) gibi temel birimlerin çarpımı ve bölümü şeklinde ifade edilmiştir ($kg \cdot m^2 / s^3$). Dolayısıyla güç, türetilmiş bir niceliktir ve tanıma uyar.
Sonuç olarak, sıcaklık temel bir nicelik olduğu için, birimi diğer temel birimlerin çarpımı veya bölümü şeklinde ifade edilemez ve bu yüzden türetilmiş nicelik tanımına uymaz.
Cevap C seçeneğidir.
