Bir aritmetik dizinin genel terimi $a_n = 5n + 3$ ise, bu dizinin ortak farkı kaçtır?
A) 2Bir aritmetik dizinin genel terimi $a_n = 5n + 3$ olarak verilmiştir. Bizden bu dizinin ortak farkını bulmamız isteniyor. Bir aritmetik dizinin ortak farkını bulmak için iki temel yöntem kullanabiliriz: dizinin ardışık terimlerini hesaplayıp aralarındaki farkı bulmak veya genel terim formülünden doğrudan çıkarım yapmak.
Bir aritmetik dizi, ardışık terimleri arasındaki farkın sabit olduğu bir sayı dizisidir. Bu sabit farka ortak fark denir ve genellikle $d$ ile gösterilir.
Yani, herhangi bir $n$ tam sayısı için $a_{n+1} - a_n = d$ eşitliği geçerlidir.
Bize verilen genel terim formülü $a_n = 5n + 3$. Bu formülü kullanarak dizinin ilk terimlerini bulalım:
Birinci terim ($n=1$ için): $a_1 = 5(1) + 3 = 5 + 3 = 8$
İkinci terim ($n=2$ için): $a_2 = 5(2) + 3 = 10 + 3 = 13$
Üçüncü terim ($n=3$ için): $a_3 = 5(3) + 3 = 15 + 3 = 18$
Böylece dizinin ilk üç terimi $8, 13, 18, \dots$ şeklinde bulunur.
Ortak fark, ardışık terimler arasındaki farktır. Bu farkın tüm ardışık terim çiftleri için aynı olması gerekir.
İkinci terim ile birinci terim arasındaki fark: $a_2 - a_1 = 13 - 8 = 5$
Üçüncü terim ile ikinci terim arasındaki fark: $a_3 - a_2 = 18 - 13 = 5$
Gördüğümüz gibi, ardışık terimler arasındaki fark sabittir ve $5$'e eşittir. Bu değer, dizinin ortak farkıdır.
Bir aritmetik dizinin genel terimi genellikle $a_n = a_1 + (n-1)d$ şeklinde ifade edilir. Bu ifadeyi düzenleyerek $n$'in katsayısını belirgin hale getirebiliriz:
$a_n = a_1 + dn - d$
$a_n = dn + (a_1 - d)$
Bu formülde, $n$'in katsayısı doğrudan ortak fark $d$'yi verir. Bize verilen genel terim $a_n = 5n + 3$ şeklindedir.
Bu formülü $a_n = dn + (a_1 - d)$ ile karşılaştırdığımızda, $n$'in katsayısının $d$ olduğunu ve bizim formülümüzde bu katsayının $5$ olduğunu görürüz.
Dolayısıyla, ortak fark $d = 5$'tir.
Her iki yöntem de bize aritmetik dizinin ortak farkının $5$ olduğunu göstermektedir.
Cevap C seçeneğidir.