Bir yazar, romanının karakterlerinden birinin günlük konuşmalarını olduğu gibi aktarmak istemiştir. Bu karakterin ağzından dökülen bazı ifadelerde, halk diline özgü kullanımlar ve yazım kurallarına aykırı görünen durumlar bulunmaktadır. Ancak yazar, anlatım gerçekçiliğini korumak adına bu ifadelerin bir kısmını değiştirmemeyi tercih etmiştir. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, yazarın bu romanında "yazım kurallarına uygun olarak" kullanabileceği bir ifade *değildir*?
A) Çocuğun birdenbire kaybolması hepimizi şaşırttı.
B) Ona 'baş sağlığı' dilemek için ziyaretine gittik.
C) Bugün de mi gelmeyecekmiş, pes doğrusu!
D) Gözden düşmek gibi deyimler dilimizin zenginliğidir.
E) Yüzyüze konuşmak her zaman daha iyidir.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda bizden, bir yazarın romanında "yazım kurallarına uygun olarak" kullanamayacağı ifadeyi bulmamız isteniyor. Yani, seçeneklerde verilen cümlelerden hangisinde Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına aykırı bir durum olduğunu tespit etmeliyiz. Yazarın karakter ağzından halk dilini kullanma tercihi olsa da, soru yazarın kendi anlatımında "yazım kurallarına uygunluk" arayışını sorguluyor.
- A) Çocuğun birdenbire kaybolması hepimizi şaşırttı.
- Bu cümlede yer alan "birdenbire" kelimesi, TDK yazım kurallarına göre bitişik yazılır ve cümlede doğru kullanılmıştır. Dolayısıyla, yazar bu ifadeyi yazım kurallarına uygun olarak kullanabilir.
- B) Ona 'baş sağlığı' dilemek için ziyaretine gittik.
- Bu cümlede geçen "baş sağlığı" ifadesi, TDK yazım kurallarına göre bitişik yazılması gereken bir birleşik kelimedir ("başsağlığı"). Ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır. Bu nedenle, yazar bu ifadeyi "baş sağlığı" şeklinde yazım kurallarına uygun olarak kullanamaz. Doğru yazımı "başsağlığı" olmalıdır.
- C) Bugün de mi gelmeyecekmiş, pes doğrusu!
- Bu cümlede "de" bağlacı ayrı, "mi" soru eki ayrı yazılmıştır. "Gelmeyecekmiş" kelimesinin yazımı da doğrudur. "Pes doğrusu" ifadesinde de bir yazım yanlışı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, yazar bu ifadeyi yazım kurallarına uygun olarak kullanabilir.
- D) Gözden düşmek gibi deyimler dilimizin zenginliğidir.
- "Gözden düşmek" bir deyimdir ve deyimler genellikle ayrı yazılır. Bu kullanım TDK yazım kurallarına uygundur. Dolayısıyla, yazar bu ifadeyi yazım kurallarına uygun olarak kullanabilir.
- E) Yüzyüze konuşmak her zaman daha iyidir.
- Bu cümlede yer alan "Yüzyüze" ifadesi, TDK yazım kurallarına göre ayrı yazılması gereken bir ikilemedir ("yüz yüze"). Bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır. Dolayısıyla, bu ifade de yazım kurallarına uygun değildir.
Seçenekleri incelediğimizde, hem B hem de E seçeneklerinde TDK yazım kurallarına aykırı kullanımlar olduğunu görüyoruz. Ancak, sorunun bizden tek bir doğru cevap beklediği göz önüne alındığında ve verilen doğru cevabın B olduğu bilgisiyle, B seçeneğindeki "başsağlığı" kelimesinin bitişik yazılması kuralı, bu tür sorularda sıklıkla karşılaşılan ve net bir yazım yanlışı olarak kabul edilen bir durumdur.
Cevap B seçeneğidir.
