7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 2. Senaryo Test 2

🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 1. yazılı 2. Senaryo Test 2 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 2. dönem 1. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz temel dil bilgisi ve yazım-noktalama konularını sade bir dille özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için fiilimsiler, cümlenin ögeleri, yazım kuralları ve noktalama işaretleri konularına hakim olmanız önemlidir.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiilin özelliklerini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Çekimli fiil (kip ve kişi eki almış fiil) değildirler.

• İsim-Fiiller (Mastar): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi görev yaparlar.
  • Örnek: "Kitap okumak çok güzeldir." (mak)
  • Örnek: "Onun gülüşü içimi ısıttı." (ış)
  • Örnek: "Beni bekleme beni." (ma)
• Sıfat-Fiiller (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi görev yaparlar, genellikle kendilerinden sonra gelen ismi nitelerler.
  • Örnek: "Koşan çocuk düştü." (an)
  • Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (ecek)
  • Örnek: "Çürümüş elmalar yenmez." (miş)
• Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiillere "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e...e, -mez...mez, -esiye, -r...mez" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi görev yaparlar, genellikle fiili durum veya zaman yönünden tamamlarlar.
  • Örnek: "Ders çalışırken uyuyakalmış." (ken)
  • Örnek: "Gülerek geldi." (erek)
  • Örnek: "Eve gelir gelmez yattı." (r...mez)

⚠️ Dikkat:

• İsim-fiil eki "-ma" ile olumsuzluk eki "-ma" karıştırılmamalıdır. (Örn: "Dışarı çıkma!" (olumsuzluk) / "Dışarı çıkma planları yapıyoruz." (isim-fiil))
• Bazı fiilimsiler, zamanla kalıplaşarak bir varlığın veya kavramın adı olabilir. Bunlara kalıcı isim denir ve fiilimsi kabul edilmezler. (Örn: "Dondurma", "Çakmak", "Dolma", "Danışma")
• Sıfat-fiiller çekimli fiillerle karıştırılmamalıdır. Çekimli fiiller kip ve kişi eki alır. (Örn: "Koşan çocuk" (sıfat-fiil) / "Çocuk her gün koşar." (çekimli fiil))

📌 Cümlenin Ögeleri

Cümlenin ögeleri, bir cümleyi oluşturan ve cümlede belirli görevleri olan sözcük veya sözcük gruplarıdır. Cümlenin anlamını doğru kavramak için ögeleri doğru tespit etmek önemlidir.

• Yüklem: Cümlede işi, oluşu, hareketi veya yargıyı bildiren temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur ve çekimli bir fiil veya ek fiil almış bir isim olabilir. Cümlenin ilk bulunan ögesidir.
• Özne: Yüklemdeki işi yapan veya yargının konusu olan ögedir. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla yükleme sorulur.
  • Örnek: "Çocuklar bahçede oynuyor." (Oynayan kim? -> Çocuklar)
• Nesne: Yüklemde belirtilen işten etkilenen ögedir.
  • Belirtili Nesne: Yükleme sorulan "Neyi?", "Kimi?" sorularına cevap verir. İsmin "-i" hal ekini alır.
    • Örnek: "Kitabı okudum." (Neyi okudum? -> Kitabı)
  • Belirtisiz Nesne: Yükleme sorulan "Ne?" sorusuna cevap verir. İsmin yalın halindedir.
    • Örnek: "Ali elma yedi." (Ne yedi? -> Elma)
• Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemdeki işin yapıldığı, yöneldiği, bulunduğu veya ayrıldığı yeri bildiren ögedir. "-e, -de, -den" hal eklerini alır. Yükleme "Kime?, Neye?, Nereye?, Kimde?, Nede?, Nerede?, Kimden?, Neden?, Nereden?" soruları sorulur.
  • Örnek: "Okula gitti." (Nereye gitti? -> Okula)
  • Örnek: "Evde oturuyor." (Nerede oturuyor? -> Evde)
• Zarf Tümleci: Yüklemdeki işin zamanını, durumunu, miktarını, yönünü veya sebebini bildiren ögedir. Yükleme "Nasıl?, Ne zaman?, Ne kadar?, Niçin?, Neden?, Nereye?" (yalın halde) gibi sorular sorulur.
  • Örnek: "Dün geldi." (Ne zaman geldi? -> Dün)
  • Örnek: "Hızlı koşuyor." (Nasıl koşuyor? -> Hızlı)

💡 İpucu: Cümlenin ögelerini bulurken sırasıyla önce yüklem, sonra özne, daha sonra nesne ve diğer tümleçler bulunmalıdır. Söz öbekleri (tamlamalar, deyimler, birleşik fiiller, fiilimsiler ve onlara bağlı kelimeler) asla ayrılmaz, tek bir öge olarak kabul edilir.

📌 Yazım Kuralları

Türkçede kelimelerin doğru yazılması, anlam karışıklığını önler ve iletişimi kolaylaştırır. İşte en sık karşılaşılan yazım kuralları:

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümleler büyük harfle başlar.
  • Özel isimler (kişi adları, soyadları, yer adları, millet, dil, din adları, hayvanlara verilen özel adlar) büyük harfle başlar.
  • Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (aradaki bağlaçlar küçük harfle yazılır).
  • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. (Örn: "29 Ekim 1923 Salı günü")
  • Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
• "De" Bağlacı ve "-de" Hal Eki:
  • Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örn: "Sen de gel.")
  • Hal eki olan "-de/-da" bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örn: "Evde kimse yok.")
• "Ki" Bağlacı ve "-ki" Eki:
  • Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. (Örn: "Biliyorum ki sen de seversin.")
  • İlgi eki "-ki" ve sıfat yapan "-ki" bitişik yazılır. (Örn: "Evdeki hesap", "Seninki nerede?")
• "Mi" Soru Eki: Her zaman ayrı yazılır ve kendisinden sonra gelen ekler bitişik yazılır. (Örn: "Geldin mi?", "Geldin miydi?")
• Birleşik Kelimelerin Yazımı:
  • Ses düşmesi, ses türemesi veya anlam kayması varsa bitişik yazılır. (Örn: "kaybolmak", "hissetmek", "gecekondu")
  • İki kelime de veya ikinci kelime anlamını koruyorsa ayrı yazılır. (Örn: "deniz yılanı", "buzdolabı" (buz anlamını koruyor), "toprak rengi")
• Sayıların Yazımı:
  • Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır. (Örn: "dört yıl")
  • Para miktarları, istatistiki veriler, ölçü birimleri rakamla yazılabilir.
  • Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek ayrılır. (Örn: "7.", "7.'nci")
  • Üleştirme sayıları (paylaştırma) her zaman yazıyla yazılır. (Örn: "ikişer", "üçer" – asla "2'şer" değil)

💡 İpucu: "De" bağlacını test etmek için cümleden çıkarın. Anlam bozulmuyorsa ayrı, bozuluyorsa bitişik yazılır. "Ki" bağlacını test etmek için "-ler" ekini getirin. Anlamlı oluyorsa bitişik (-ki eki), anlamsız oluyorsa ayrı (bağlaç - ki) yazılır.

📌 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, yazıda anlamı netleştirmek, duyguları ve tonlamaları belirtmek için kullanılır.

• Nokta (.)
  • Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  • Bazı kısaltmaların sonuna konur. (Örn: "Dr.", "Mah.")
  • Sıra bildiren sayılardan sonra konur. (Örn: "2.")
• Virgül (,)
  • Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. (Örn: "Pazardan elma, armut, muz aldık.")
  • Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. (Örn: "Geldi, oturdu, beklemeye başladı.")
  • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
  • Ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
  • Hitaplardan sonra konur. (Örn: "Sevgili Öğrenciler, ...")
• Noktalı Virgül (;)
  • Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır. (Örn: "Erkek çocuklara Ali, Can, Emre; kız çocuklara Ayşe, Elif, Zeynep adları verildi.")
  • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. (Örn: "At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.")
• İki Nokta (:)
  • Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlelerin sonuna konur. (Örn: "Milli Edebiyat Dönemi yazarları şunlardır: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp...")
  • Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur. (Örn: "Kendimi tanıtmama izin verin: Ben bir eğitim koçuyum.")
• Üç Nokta (...)
  • Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
  • Alıntılarda atlanan yerleri belirtmek için kullanılır.
  • Sözün bir yerde kesildiğini göstermek için kullanılır.
• Soru İşareti (?)
  • Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur. (Örn: "Nereye gidiyorsun?")
  • Bilinmeyen, kesin olmayan bilgiler için parantez içinde kullanılır. (Örn: "Yunus Emre (1238?-1320) Anadolu'da yaşamış önemli bir şairdir.")
• Ünlem İşareti (!)
  • Sevinç, korku, şaşırma, acı gibi duyguları anlatan cümle veya sözlerin sonuna konur. (Örn: "Eyvah!", "Ne kadar güzel!")
  • Seslenme ve hitap sözlerinden sonra konur. (Örn: "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!")
• Tırnak İşaretleri (" ")
  • Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
  • Cümle içinde özellikle belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır.
  • Eser adları ve bölüm başlıkları tırnak içine alınır.

⚠️ Dikkat: Noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir. Her işaretin birden fazla görevi olabileceğini unutmayın.

📝 **Ek Bilgi: Anlatım Bozuklukları**

Anlatım bozuklukları, bir cümlenin anlamının açık, net ve doğru bir şekilde ifade edilmesini engelleyen durumlardır. Bu sınavda karşınıza çıkabilecek başlıca anlatım bozuklukları şunlardır:

• Gereksiz Sözcük Kullanımı: Cümleden çıkarıldığında anlamda bir eksilme veya bozulma olmayan kelimelerdir. (Örn: "Oturup karşılıklı dertleştiler." -> "Oturup dertleştiler." veya "Karşılıklı dertleştiler." yeterlidir.)
• Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması: Anlam olarak birbirine zıt veya kesinlik-olasılık bildiren sözcüklerin aynı cümlede kullanılmasıdır. (Örn: "Mutlaka bugün gelebilir." -> "Mutlaka gelir." veya "Bugün gelebilir.")
• Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Bir kelimenin anlamını bilmeden veya karıştırarak kullanılmasıdır. (Örn: "Bu olayda herkesi küçümsedi." -> "Bu olayda herkesi azımsadı." (küçümsemek: değer vermemek; azımsamak: az bulmak))
• Deyimlerin Yanlış Kullanımı: Deyimlerin anlamlarına uygun olmayan yerlerde kullanılması veya deyimi oluşturan kelimelerin değiştirilmesidir. (Örn: "Etekleri zil çalmak" yerine "Etekleri tutuşmak" demek gibi.)

✨ **Sınavda başarılar dilerim! Konuları tekrar ederek ve bol bol örnek çözerek kendinizi geliştirebilirsiniz.**