Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, yapıca diğerlerinden farklıdır?
A) Çocuklar bahçede neşeyle koştu.
B) Akşam yemeği için hep birlikte sofra kurduk.
C) Gökyüzünde aniden bir yıldız kaydı.
D) Güneşin batışını izlerken içim rahatladı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden, cümlelerdeki fiillerin yapılarını inceleyerek, yapıca diğerlerinden farklı olanı bulmamız isteniyor. Türkçede fiiller yapılarına göre üç ana gruba ayrılır: basit fiiller, türemiş fiiller ve birleşik fiiller. Şimdi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- Basit Fiil: Hiçbir yapım eki almamış, sadece fiil kökünden oluşan veya sadece çekim eki almış fiillerdir.
- Türemiş Fiil: Fiil kök veya gövdelerine ya da isim köklerine yapım eki getirilerek oluşturulan fiillerdir. Yapım eki, kelimenin anlamını veya türünü değiştirir.
- Birleşik Fiil: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu fiillerdir (yardım etmek, düşüvermek, gidebilmek gibi).
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Çocuklar bahçede neşeyle koştu.
- Bu cümledeki fiil "koştu" kelimesidir.
- Fiilin kökü "koş-" fiilidir.
- "-tu" eki ise görülen geçmiş zaman ekidir ve bir çekim ekidir.
- Fiil, herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılı bir fiildir.
- B) Akşam yemeği için hep birlikte sofra kurduk.
- Bu cümledeki fiil "kurduk" kelimesidir.
- Fiilin kökü "kur-" fiilidir.
- "-duk" eki ise görülen geçmiş zaman ve birinci çoğul şahıs ekidir ve bir çekim ekidir.
- Fiil, herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılı bir fiildir.
- C) Gökyüzünde aniden bir yıldız kaydı.
- Bu cümledeki fiil "kaydı" kelimesidir.
- Fiilin kökü "kay-" fiilidir.
- "-dı" eki ise görülen geçmiş zaman ekidir ve bir çekim ekidir.
- Fiil, herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılı bir fiildir.
- D) Güneşin batışını izlerken içim rahatladı.
- Bu cümledeki fiil "rahatladı" kelimesidir.
- Bu fiilin kökü "rahat" ismidir.
- "rahat" ismine "-la-" eki gelerek "rahatla-" fiili oluşmuştur. "-la-" eki, isimden fiil yapım ekidir.
- "-dı" eki ise görülen geçmiş zaman ekidir ve bir çekim ekidir.
- Fiil, bir isim köküne yapım eki getirilerek oluşturulduğu için türemiş yapılı bir fiildir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerindeki fiiller basit yapılı iken, D seçeneğindeki fiil türemiş yapılıdır. Bu nedenle, yapıca diğerlerinden farklı olan fiil D seçeneğindedir.
Cevap D seçeneğidir.
