"Yazar, eserlerinde toplumsal sorunlara parmak basmaktan çekinmezdi; özellikle de eğitimdeki eşitsizlikler onun başlıca meselelerindendi."
Bu cümlede geçen "parmak basmak" kelime grubunun metnin bağlamına göre anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir şeyi tamir etmek
B) Bir konuyu önemle belirtmek
C) Bir şeye dokunmak
D) Bir iz bırakmak
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir deyimin cümle içindeki anlamına odaklanacağız. Deyimler, kelimelerin gerçek anlamlarından sıyrılarak yeni ve kalıplaşmış anlamlar kazandığı söz gruplarıdır. Bir deyimin anlamını bulurken, cümlenin genel bağlamı bize çok yardımcı olur.
- Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım ve anlamaya çalışalım.
"Yazar, eserlerinde toplumsal sorunlara parmak basmaktan çekinmezdi; özellikle de eğitimdeki eşitsizlikler onun başlıca meselelerindendi."
Bu cümlede bir yazardan bahsediliyor. Yazarın eserlerinde "toplumsal sorunlara" ve "eğitimdeki eşitsizliklere" değindiği, bunları ele aldığı anlaşılıyor. "Başlıca meselelerindendi" ifadesi, bu konuların yazar için ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
- Adım 2: "Parmak basmak" kelime grubunun geçtiği yeri ve çevresindeki kelimeleri inceleyelim.
"Yazar, eserlerinde toplumsal sorunlara parmak basmaktan çekinmezdi..."
Burada yazarın, eserleri aracılığıyla toplumsal sorunlarla bir tür ilişki kurduğu belirtiliyor. "Çekinmezdi" ifadesi, yazarın bu konuları ele almaktan, onlara değinmekten çekinmediğini vurguluyor.
- Adım 3: Seçenekleri tek tek değerlendirelim ve cümlenin bağlamına uygunluğunu kontrol edelim.
- A) Bir şeyi tamir etmek: Yazar, eserlerinde toplumsal sorunları tamir mi eder? Hayır, yazarlar genellikle sorunları dile getirir, farkındalık yaratır, çözüm önerileri sunar ama doğrudan tamir etmezler. Bu seçenek bağlama uymuyor.
- B) Bir konuyu önemle belirtmek: Yazar, eserlerinde toplumsal sorunları ve eğitimdeki eşitsizlikleri önemle belirtir, vurgular, dikkat çeker mi? Evet, bu ifade cümlenin genel anlamıyla ve "başlıca meselelerindendi" ifadesiyle çok iyi örtüşüyor. Yazarın bu konulara dikkat çektiği, onları ön plana çıkardığı anlaşılıyor.
- C) Bir şeye dokunmak: "Parmak basmak" deyimi, fiziksel olarak bir şeye dokunmak anlamına gelmez. Bu, mecazi bir ifadedir. Bu seçenek bağlama uymuyor.
- D) Bir iz bırakmak: Yazarın eserleri elbette bir iz bırakır, ancak "parmak basmak" deyimi doğrudan "iz bırakmak" anlamına gelmez. Daha çok bir konuya dikkat çekme, onu vurgulama anlamı taşır.
- Adım 4: Doğru seçeneği belirleyelim.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, "parmak basmak" deyiminin bu cümledeki anlamının "bir konuyu önemle belirtmek, vurgulamak, dikkat çekmek" olduğu açıktır. Yazar, eserlerinde toplumsal sorunlara ve eğitimdeki eşitsizliklere dikkat çekmekten, onları vurgulamaktan çekinmezdi.
Cevap B seçeneğidir.
