7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo Test 2

🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo Test 2 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu 7. sınıf Türkçe 2. dönem 2. yazılı sınavınızda karşınıza çıkabilecek temel dil bilgisi ve anlam konularını sade bir dille özetlemektedir. Sınavda özellikle fiilimsiler, cümle çeşitleri, anlatım bozuklukları, yazım ve noktalama kuralları gibi konulara dikkat etmeniz önemlidir.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek türeyen, fiil özelliğini tamamen kaybetmeyen ama cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Cümlede yüklem olamazlar.

• İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
• Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim hobidir." (okumak - isim-fiil)
• Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi kullanılır, genellikle bir ismi niteler.
• Örnek: "Koşan çocuk düştü." (koşan - sıfat-fiil, "çocuk" ismini niteler)
• Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiile "-ip, -arak, -meden, -ince, -ken, -alı, -dıkça, -r...mez, -esiye, -e...e, -maksızın" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi kullanılır, fiili veya fiilimsiyi zaman ya da durum yönünden belirtir.
• Örnek: "Gülerek içeri girdi." (gülerek - zarf-fiil, "girdi" fiilini durum yönünden belirtir)

⚠️ Dikkat: İsim-fiil ekleri (-ma, -ış, -mak) kalıcı isim yapabilir. Bu durumda fiilimsi özelliğini kaybeder. (Örn: "Dondurma çok lezzetliydi." - burada "dondurma" bir yiyecek adıdır, fiilimsi değildir.)

📌 Cümle Çeşitleri

Cümleler farklı özelliklerine göre gruplandırılır. Yazılıda özellikle yapılarına göre cümle çeşitleri sorulabilir.

Yapılarına Göre Cümleler:

• Basit Cümle: Tek bir yargı (tek bir yüklem) bildiren cümledir. İçinde fiilimsi veya başka bir yargı bulunmaz.
• Örnek: "Hava bugün çok güzeldi."
• Birleşik Cümle: Bir temel cümle ve en az bir yan cümleden oluşan cümledir. Yan cümle genellikle fiilimsilerle, "ki" bağlacıyla veya şart kipiyle kurulur.
• Örnek: "Kitap okumayı sevenler başarılı olur." (okumayı sevenler: yan cümle, başarılı olur: temel cümle)
• Sıralı Cümle: İki veya daha fazla basit cümlenin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlanmasıyla oluşur.
• Örnek: "Geldi, gördü, yendi."
• Bağlı Cümle: İki veya daha fazla basit cümlenin "ve, ama, fakat, çünkü, veya" gibi bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşur.
• Örnek: "Dışarı çıktı ama yağmur yağıyordu."

💡 İpucu: Bir cümlede kaç tane yargı olduğuna bakarak cümle çeşidini kolayca bulabilirsin. Tek yargı = Basit, Birden fazla yargı (fiilimsi, yan cümle, birden fazla yüklem) = Diğerleri.

📌 Anlatım Bozuklukları

Cümlelerin doğru, açık ve anlaşılır olmasını engelleyen dil yanlışlıklarıdır. İki ana başlıkta incelenir: Anlamsal ve Yapısal.

Anlamsal Bozukluklar:

• Gereksiz Sözcük Kullanımı: Aynı anlamı veren kelimelerin bir arada kullanılması.
• Örnek: "Hala daha onu bekliyorum." (Hala veya daha yeterli)
• Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması: Cümledeki kelimelerin birbirine zıt anlam taşıması.
• Örnek: "Tam üç yıla yakın bir süredir görmüyorum." (Tam ve yakın çelişiyor)
• Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Bir kelimenin anlamını bilmeden veya karıştırarak kullanılması.
• Örnek: "Çok çekimser bir öğrenciydi." (Çekingen olmalıydı)
• Atasözü ve Deyim Yanlışları: Atasözü ve deyimlerin kalıbını bozarak kullanmak.
• Örnek: "Gözüne parmak soktu." (Gözüne uyku girmemek olmalıydı veya göze batmak)

Yapısal Bozukluklar:

• Özne-Yüklem Uygunsuzluğu: Özne ile yüklemin tekillik-çoğulluk veya kişi bakımından uyuşmaması.
• Örnek: "Herkes dışarı çıktı ve eğlendiler." (eğlendi olmalı)
• Ek Eylem Eksikliği: Özellikle sıralı cümlelerde ek eylemin ortak kullanılmaması.
• Örnek: "O çok çalışkan, kardeşi ise tembeldi." (çalışkandı olmalı)
• Tamlayan Eksikliği: İsim veya sıfat tamlamalarında tamlayanın eksik olması.
• Örnek: "Okulumuzun duvarları boyandı, bahçesi temizlendi." (Okulumuzun bahçesi olmalı)
• Yüklem Eksikliği: Cümlede bir yüklemin eksik olması.
• Örnek: "Ben çayı, o ise kahveyi sever." (o ise kahveyi sever olmalı)

📝 Unutma: Anlatım bozuklukları, cümleyi okuduğunda kulağına tırmalayan, anlamı karıştıran veya gereksiz görünen yerlerde saklıdır.

📌 Yazım Kuralları

Türkçede kelimelerin doğru yazılması için belirli kurallar vardır. Özellikle büyük harflerin kullanımı, birleşik kelimelerin yazımı ve "de/ki" bağlaçlarının yazımına dikkat etmelisin.

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları), unvanlar, kurum adları, belirli gün ve ay adları, kitap/dergi/gazete adları büyük harfle başlar.
• Örnek: "Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı."
• Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kayması veya ses düşmesi/türemesi olan birleşik kelimeler bitişik yazılır (örn: kahvaltı, aşevi, bilgisayar). Anlamını koruyan, birleşirken yeni bir anlam kazanmayan kelimeler ayrı yazılır (örn: deniz anası, çevre yolu, yer çekimi).
• "De" Bağlacı ve Eki: Bağlaç olan "de" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz (örn: "Sen de gel."). Ek olan "-de" bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur (örn: "Evde kimse yok.").
• "Ki" Bağlacı ve Eki: Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır (örn: "Duydum ki gelmişsin."). İlgi eki olan "-ki" bitişik yazılır ve bir ismin yerini tutar (örn: "Benimki daha güzel."). Sıfat yapan "-ki" de bitişik yazılır (örn: "Yoldaki taş.").

📌 Noktalama İşaretleri

Cümlelerin anlamını netleştirmek, vurguları belirtmek ve okumayı kolaylaştırmak için noktalama işaretleri kullanılır.

• Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek, hitaplardan sonra kullanmak gibi birçok görevi vardır.
• Noktalı Virgül (;): Kendi içinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak veya ögeleri farklı türde olan örnekleri ayırmak için kullanılır.
• İki Nokta (:): Açıklama yapılacak cümlenin sonuna veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
• Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntıların başında, ortasında veya sonunda atlanan yerleri belirtmek için konur.
• Tırnak İşareti (" "): Başkasına ait sözleri doğrudan aktarmak veya özel olarak vurgulanmak istenen kelimeleri belirtmek için kullanılır.

💡 İpucu: Noktalama işaretleri, tıpkı trafik işaretleri gibi, okurken nerede durman, nerede hızlanman gerektiğini gösterir. Anlamayı kolaylaştırır.

📌 Metin Türleri ve Söz Sanatları

Bu konulardan da kısa sorular gelebilir.

• Metin Türleri: Deneme (yazarın kişisel görüşleri), Makale (bilimsel, kanıtlara dayalı), Fıkra (güncel konuları mizahi dille ele alır), Gezi Yazısı (gezilen yerlerin anlatımı), Anı (yaşanmış olayların anlatımı), Biyografi (ünlü birinin hayatı), Otobiyografi (kişinin kendi hayatı) gibi türlerin temel özelliklerini bilmek önemlidir.
• Söz Sanatları:
  • Benzetme (Teşbih): Bir şeyi başka bir şeye benzetme. (Örn: Aslan gibi güçlü.)
  • Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışı varlıklara insan özelliği verme. (Örn: Rüzgar fısıldıyordu.)
  • Konuşturma (İntak): Kişileştirilen varlıkları konuşturma. (Örn: Kuş dedi ki...)
  • Abartma (Mübalağa): Bir şeyi olduğundan çok fazla veya az gösterme. (Örn: Bir fırtına kopsa dağları devirir.)
  • Tezat (Karşıtlık): Zıt kavramları bir arada kullanma. (Örn: Ağlarım güldüğüm zaman.)

Unutma, düzenli tekrar ve bol soru çözümü başarıya giden yoldur. Sınavda başarılar dilerim! 🚀