"Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde develer tellal iken pireler berber iken... Uzak diyarlarda, yemyeşil ovaların ortasında küçük bir köy varmış. Bu köyde yaşayan Ali, çok tembel bir çocukmuş. Ne yaparsa yapsın, işlerini hep yarım bırakırmış."
Bu parça, içerik ve anlatım özelliklerine göre hangi metin türüne örnektir?
A) Haber Yazısı
B) Masal
C) Deneme
D) Biyografi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için metnin özelliklerine dikkatlice bakalım ve her bir seçeneği değerlendirelim.
-
Metnin Başlangıcı ve Anlatım Özellikleri:
- Metin, "Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde develer tellal iken pireler berber iken..." gibi kalıplaşmış ifadelerle başlıyor. Bu tür başlangıçlar, genellikle gerçek dışı, hayal ürünü bir dünyanın kapılarını aralar.
- "Uzak diyarlarda, yemyeşil ovaların ortasında küçük bir köy varmış." ifadesi, belirsiz bir mekan ve zaman belirtir; bu da metnin gerçeklikten uzak, kurgusal bir yapıda olduğunu gösterir.
- "Bu köyde yaşayan Ali, çok tembel bir çocukmuş. Ne yaparsa yapsın, işlerini hep yarım bırakırmış." cümlesi, bir karakteri ve onun belirgin bir özelliğini tanıtır. Bu tür karakterler ve onların özellikleri, genellikle bir ders vermek veya bir durumu sembolize etmek için kullanılır.
-
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Haber Yazısı: Haber yazıları, gerçek olayları, yerleri ve kişileri nesnel bir dille, 5N1K (Ne, Nerede, Ne zaman, Nasıl, Neden, Kim) kurallarına uygun olarak aktarır. Verilen metin hayal ürünü olduğu için haber yazısı olamaz.
- B) Masal: Masallar, olağanüstü olayların anlatıldığı, genellikle tekerlemelerle başlayan, hayal ürünü karakterlerin ve mekanların bulunduğu, eğitici ve eğlendirici nitelikteki edebi metinlerdir. Metnin başlangıcı, kurgusal yapısı ve karakter tanıtımı, masalın tüm özelliklerini taşımaktadır.
- C) Deneme: Denemeler, yazarın herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüşlerini, düşüncelerini kanıtlama amacı gütmeden, samimi bir dille anlattığı yazılardır. Verilen metin kişisel görüş değil, kurgusal bir hikaye anlatımıdır.
- D) Biyografi: Biyografiler, tanınmış bir kişinin hayatını, doğumundan ölümüne kadar olan önemli olayları, başarılarını, eserlerini kronolojik sırayla anlatan gerçekçi metinlerdir. Verilen metin kurgusal bir karakter ve olay içerir, gerçek bir kişinin hayatını anlatmaz.
Metnin başlangıç kalıpları, hayal ürünü içeriği ve belirsiz zaman-mekan ifadeleri, onu açıkça bir masal örneği yapmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
