Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek elektrik devrelerindeki temel prensipleri ve reostanın etkisini anlamaya çalışalım.
Reosta, elektrik devrelerinde direnci ayarlanabilen bir devre elemanıdır. Amacı, devreden geçen akım miktarını kontrol ederek, bağlı olduğu diğer elemanların (örneğin bir ampulün) çalışma şeklini değiştirmektir. Reostanın direnci artırıldığında veya azaltıldığında, devrenin toplam direnci de değişir.
Bir elektrik devresinde, reosta ve ampul genellikle seri bağlıdır. Seri bağlı devrelerde toplam direnç, tüm elemanların dirençlerinin toplamına eşittir. Eğer reostanın direnci artırılırsa, devrenin toplam direnci de doğal olarak artacaktır.
Elektrik devrelerinin en temel kanunlarından biri Ohm Kanunu'dur. Ohm Kanunu, bir devredeki gerilim ($V$), akım ($I$) ve direnç ($R$) arasındaki ilişkiyi açıklar. Formülü şöyledir: $V = I \times R$.
Bu formülü akımı bulmak için yeniden düzenlersek: $I = \frac{V}{R_{toplam}}$.
Devredeki gerilim (pilin veya güç kaynağının sağladığı voltaj) sabit kaldığı sürece, eğer devrenin toplam direnci ($R_{toplam}$) artırılırsa, devreden geçen toplam akım ($I$) azalacaktır. Çünkü akım ve direnç ters orantılıdır.
Bir ampulün parlaklığı, üzerinden geçen akımın ve kendi direncinin bir fonksiyonu olan harcadığı elektrik gücüne bağlıdır. Ampulün harcadığı güç ($P$) şu formüllerle ifade edilebilir:
Bizim durumumuzda, devreden geçen toplam akım ($I$) azaldığı için, ampulün üzerinden geçen akım da azalır. Akım azaldığında, ampulün harcadığı güç ($P = I^2 \times R_{ampul}$) de azalır. Daha az güç harcayan bir ampul, daha az ışık yayar.
Reostanın direnci artırıldığında, devrenin toplam direnci artar. Toplam direnç arttığı için Ohm Kanunu'na göre devreden geçen akım azalır. Ampulün parlaklığı, üzerinden geçen akıma bağlı olduğu için (daha az akım = daha az güç = daha az parlaklık), ampul daha sönük yanar.
Cevap C seçeneğidir.
