Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra, Lozan Barış Antlaşması'nda çözülemeyen veya yeni ortaya çıkan bazı dış sorunlarla karşılaşılmıştır. Bu sorunlar, Türkiye'nin dış politikasını şekillendiren önemli etkenler olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye'nin dış politikada karşılaştığı ve Lozan Antlaşması'ndan sonra çözüme kavuşturulan önemli sorunlardan biri değildir?
A) Musul Sorunu.
B) Yabancı Okullar Sorunu.
C) Nüfus Mübadelesi.
D) Hatay Sorunu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra, genç devletimiz hem iç hem de dış politikada birçok zorlukla karşılaşmıştır. Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk devletinin uluslararası alandaki varlığını tescil etse de, antlaşmada çözülemeyen veya antlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkan bazı sorunlar dış politikamızın önemli gündem maddelerini oluşturmuştur. Bu soruda, Cumhuriyetin ilk yıllarında karşılaşılan ve Lozan Antlaşması'ndan sonra çözüme kavuşturulan sorunlardan hangisinin bu kategoriye girmediği sorulmaktadır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Musul Sorunu: Bu sorun, Türkiye ile İngiltere arasında, Musul'un kime ait olacağı konusunda yaşanan büyük bir anlaşmazlıktı. Lozan Antlaşması'nda çözülemeyen bu sorun, Milletler Cemiyeti'ne taşınmış ve 1926 yılında Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur. Dolayısıyla, Cumhuriyetin ilk yıllarında karşılaşılan ve Lozan sonrası çözülen önemli bir sorundur.
- B) Yabancı Okullar Sorunu: Lozan Antlaşması'nda yabancı okulların Türk kanunlarına tabi olacağı belirtilmişti. Ancak bu okulların müfredatı, denetimi ve eğitim dili gibi konularda Türkiye'nin egemenlik haklarını tam olarak kullanması konusunda bazı ülkelerle (özellikle Fransa) sorunlar yaşanmıştır. Türkiye, bu okulları kendi eğitim sistemine dahil ederek ve Türk kanunlarına uymalarını sağlayarak sorunu kararlı bir şekilde çözmüştür. Bu da Cumhuriyetin ilk yıllarında çözülen bir sorundur.
- C) Nüfus Mübadelesi: Lozan Antlaşması'nda Türkiye'deki Rumlar ile Yunanistan'daki Türklerin karşılıklı olarak yer değiştirmesi (mübadele) kararlaştırılmıştı. Ancak "yerleşik" Rumların tanımı ve mübadelenin uygulanması sırasında iki ülke arasında ciddi sorunlar yaşanmıştır. Bu sorunlar, 1930 yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur. Bu da Cumhuriyetin ilk yıllarında karşılaşılan ve Lozan sonrası çözülen önemli bir sorundur.
- D) Hatay Sorunu: Hatay (İskenderun Sancağı), Lozan Antlaşması'nda Fransa'nın Suriye mandası altında kalmıştı. Türkiye, Hatay'ın Misakımillî sınırları içinde olduğunu savunarak bu bölgenin anavatana katılması için uzun yıllar diplomatik mücadele vermiştir. Bu sorun, 1939 yılında Hatay'ın Türkiye'ye katılmasıyla çözüme kavuşmuştur. Diğer seçeneklerdeki sorunlar Cumhuriyetin ilk 10-15 yılı içinde çözülmüşken, Hatay Sorunu'nun çözümü 1939 yılına, yani diğerlerine göre daha ileri bir tarihe denk gelmektedir ve Atatürk'ün vefatından hemen önce gerçekleşmiştir. Bu nedenle, "Cumhuriyetin ilk yıllarında çözüme kavuşturulan" sorunlar arasında diğerleri kadar erken bir dönemde yer almaz.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Musul Sorunu, Yabancı Okullar Sorunu ve Nüfus Mübadelesi, Cumhuriyetin ilk yıllarında Lozan sonrası çözüme kavuşturulan önemli dış sorunlardır. Hatay Sorunu ise, çözümü 1939 yılına sarkan, daha uzun soluklu bir diplomatik sürecin sonucudur ve bu nedenle diğerlerinden ayrılmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
