Katı bir maddenin sudaki çözünürlüğünü artırmak için aşağıdakilerden hangisi tek başına yapılabilir? (Çözünme olayı endotermiktir.)
A) Çözeltiyi karıştırmak
B) Katıyı toz haline getirmek
C) Sıcaklığı artırmak
D) Basıncı artırmak
E) Çözücü miktarını artırmak
Sevgili öğrenciler, bu soruda katı bir maddenin sudaki çözünürlüğünü artırmak için hangi faktörün tek başına etkili olacağını bulmamız isteniyor. Sorunun en önemli ipucu, çözünme olayının endotermik olduğunun belirtilmesidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çözeltiyi karıştırmak: Karıştırmak, çözücü moleküllerinin katı yüzeyiyle daha sık temas etmesini sağlar. Bu durum, çözünme hızını (yani katının ne kadar çabuk çözündüğünü) artırır, ancak çözünürlüğü (yani belirli bir miktar çözücüde çözünebilecek maksimum madde miktarını) değiştirmez. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Katıyı toz haline getirmek: Katıyı toz haline getirmek, katının yüzey alanını artırır. Yüzey alanı arttıkça, çözücü molekülleriyle temas eden katı parçacık sayısı artar ve bu da çözünme hızını artırır. Ancak tıpkı karıştırmak gibi, bu da çözünürlüğü değil, çözünme hızını etkiler. Bu nedenle B seçeneği doğru değildir.
- C) Sıcaklığı artırmak: Soruda çözünme olayının endotermik olduğu belirtilmiştir. Endotermik bir olay, gerçekleşmek için ısıya ihtiyaç duyar (yani ısıyı emer). Le Chatelier Prensibi'ne göre, endotermik bir sistemde sıcaklık artırıldığında denge, ısıyı tüketen yöne, yani daha fazla çözünme yönüne kayar. Bu da katının sudaki çözünürlüğünü artırır. Bu nedenle C seçeneği doğru cevaptır.
- D) Basıncı artırmak: Basınç, genellikle gazların sıvılardaki çözünürlüğünü önemli ölçüde etkiler. Ancak katıların ve sıvıların çözünürlüğü üzerinde basıncın etkisi yok denecek kadar azdır. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
- E) Çözücü miktarını artırmak: Çözücü miktarını artırmak, toplamda daha fazla katının çözünmesini sağlar. Ancak çözünürlük, belirli bir miktar çözücüde çözünebilecek maksimum madde miktarı olarak tanımlanır. Çözücü miktarını artırmak, çözünürlük değerini (örneğin, 100 gram suda çözünen madde miktarı) değiştirmez, sadece çözeltinin hacmini ve dolayısıyla çözünebilecek toplam madde miktarını artırır. Bu nedenle E seçeneği doğru değildir.
Cevap C seçeneğidir.
