Bir bitkide giberellin hormonu eksikliği durumunda aşağıdaki durumlardan hangisinin gözlenmesi beklenir?
A) Meyvelerin erken olgunlaşması.
B) Yaprakların hızlı yaşlanması ve dökülmesi.
C) Tohumların çimlenme oranının düşmesi.
D) Apikal tomurcuk gelişiminin hızlanması.
E) Kök büyümesinin aşırı teşvik edilmesi.
Giberellinler, bitkilerde büyüme ve gelişmede önemli rol oynayan bir bitki hormonu grubudur. Başlıca görevleri arasında gövde uzamasını teşvik etmek, tohum dormansisini kırmak ve çimlenmeyi başlatmak, meyve gelişimini desteklemek ve çiçeklenmeyi etkilemek bulunur. Şimdi, giberellin eksikliğinin olası sonuçlarını seçenekler üzerinden inceleyelim:
- A) Meyvelerin erken olgunlaşması: Giberellinler genellikle meyve büyümesini teşvik eder ve bazı durumlarda olgunlaşmayı geciktirici etki gösterebilir. Meyvelerin erken olgunlaşması ise daha çok etilen hormonu ile ilişkilidir. Dolayısıyla, giberellin eksikliği erken olgunlaşmaya değil, aksine meyve gelişiminin aksamasına yol açabilir. Bu seçenek doğru değildir.
- B) Yaprakların hızlı yaşlanması ve dökülmesi: Giberellinler, sitokininler gibi bazı bitki organlarında yaşlanmayı (senesens) geciktirici etkiye sahip olabilir. Ancak yaprak yaşlanması ve dökülmesi üzerinde birincil etkisi olan hormonlar etilen ve absisik asittir. Giberellin eksikliğinin bu konuda doğrudan ve en belirgin etkisi bu değildir. Bu seçenek doğru değildir.
- C) Tohumların çimlenme oranının düşmesi: Giberellinler, tohum dormansisini kırmada ve çimlenmeyi başlatmada kritik bir role sahiptir. Tohum çimlenmesi sırasında, giberellinler nişastayı parçalayan $\alpha$-amilaz gibi sindirim enzimlerinin sentezini uyararak embriyonun beslenmesini sağlar. Giberellin eksikliği durumunda bu enzimlerin üretimi aksar ve tohumların çimlenme yeteneği azalır. Bu nedenle, tohumların çimlenme oranının düşmesi beklenir. Bu seçenek doğrudur.
- D) Apikal tomurcuk gelişiminin hızlanması: Apikal tomurcuk gelişimi ve apikal dominansi (uç tomurcuğun yan tomurcukların gelişimini engellemesi) öncelikli olarak oksin hormonu tarafından düzenlenir. Giberellinler gövde uzamasını teşvik eder ancak apikal tomurcuk gelişimini hızlandırmaz; aksine, eksikliği gövde uzamasını yavaşlatır. Bu seçenek doğru değildir.
- E) Kök büyümesinin aşırı teşvik edilmesi: Kök büyümesi üzerinde birincil etkisi olan hormon oksindir. Giberellinlerin kök büyümesi üzerindeki etkisi genellikle ya sınırlıdır ya da yüksek konsantrasyonlarda inhibe edicidir. Giberellin eksikliğinin kök büyümesini aşırı teşvik etmesi beklenmez. Bu seçenek doğru değildir.
Cevap C seçeneğidir.
