Çevre sorunları, etkilediği coğrafi alan ve oluşum mekanizmalarına göre farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bazı sorunlar yerel etkiler gösterirken, bazıları bölgesel, bazıları ise küresel ölçekte tüm dünyayı etkileyebilir. Aşağıdaki çevre sorunlarından hangisi, küresel ölçekte etkileri görülen ve tüm insanlığı ilgilendiren bir sorundur?
A) Bir fabrika bacasından çıkan dumanın çevredeki yerleşim yerlerini etkilemesi
B) Bir akarsuya karışan evsel atıkların o akarsuyun ekosistemini bozması
C) Aşırı otlatma sonucu belirli bir bölgedeki meraların çölleşmesi
D) Fosil yakıtların yanması sonucu atmosferdeki karbon dioksit miktarının artması ve iklim değişikliği
E) Kentsel atıkların birikmesiyle oluşan görüntü kirliliği ve kötü koku
Sevgili öğrenciler, bu soruda çevre sorunlarının etki alanlarına göre nasıl sınıflandırıldığını ve küresel ölçekte olan bir sorunu bulmamız isteniyor. Çevre sorunları, etkiledikleri coğrafi alana göre yerel (bir bölgeyi veya şehri etkileyen), bölgesel (daha geniş bir coğrafyayı, birden fazla şehri veya ülkeyi etkileyen) ve küresel (tüm dünyayı, tüm insanlığı etkileyen) olarak ayrılabilir.
- A) Bir fabrika bacasından çıkan dumanın çevredeki yerleşim yerlerini etkilemesi: Bu durum, fabrikanın hemen yakınındaki yerleşim yerlerini etkilediği için yerel bir çevre sorunudur. Etkisi belirli bir alanla sınırlıdır.
- B) Bir akarsuya karışan evsel atıkların o akarsuyun ekosistemini bozması: Bu sorun, belirli bir akarsuyu ve onunla bağlantılı ekosistemi etkiler. Etki alanı akarsuyun uzunluğu ve kirliliğin yayılımına göre yerel veya bölgesel olabilir, ancak küresel değildir.
- C) Aşırı otlatma sonucu belirli bir bölgedeki meraların çölleşmesi: Bu durum, belirli bir coğrafi alandaki meraları etkiler ve o bölgenin ekolojik dengesini bozar. Bu da yerel veya bölgesel bir sorundur.
- D) Fosil yakıtların yanması sonucu atmosferdeki karbon dioksit ($CO_2$) miktarının artması ve iklim değişikliği: Fosil yakıtların (kömür, petrol, doğalgaz) yanmasıyla atmosfere salınan karbon dioksit gazı, tüm dünyayı saran atmosferde birikir. Bu gazlar, sera etkisi yaparak Dünya'nın ortalama sıcaklığının artmasına, yani küresel iklim değişikliğine yol açar. İklim değişikliği, deniz seviyelerinin yükselmesi, aşırı hava olayları, buzulların erimesi gibi etkilerle tüm dünyayı ve tüm insanlığı ilgilendiren küresel bir sorundur.
- E) Kentsel atıkların birikmesiyle oluşan görüntü kirliliği ve kötü koku: Bu sorun, atıkların biriktiği şehir veya kasaba gibi belirli bir kentsel alanı etkiler. Dolayısıyla bu da yerel bir çevre sorunudur.
Bu açıklamalar ışığında, tüm dünyayı ve insanlığı etkileyen küresel ölçekteki sorun D seçeneğinde belirtilmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
