19. yüzyılın ilk yarısında Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı, Osmanlı Devleti için ciddi bir iç tehdit oluşturmuş ve Avrupa devletlerinin müdahalesine zemin hazırlamıştır. Bu isyan, Osmanlı Devleti'ni uluslararası arenada zor durumda bırakmıştır.
Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi sayılamaz?
A) Osmanlı Devleti'nin Rusya'dan yardım istemesine yol açması
B) Londra Konferansı'nın toplanmasına neden olması
C) Boğazlar Sorunu'nu uluslararası bir boyut kazanmasına zemin hazırlaması
D) Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün Avrupa devletlerinin garantisi altına alınmasına yol açması
E) Avrupa'da mutlakiyetçi yönetimlerin güçlenmesine ortam hazırlaması
Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı, 19. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti'ni derinden etkileyen ve uluslararası ilişkilerde önemli sonuçlar doğuran bir olaydır. Bu isyanın Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerini adım adım inceleyelim:
- A) Osmanlı Devleti'nin Rusya'dan yardım istemesine yol açması: Mehmet Ali Paşa'nın güçleri İstanbul'a doğru ilerlerken, Osmanlı Devleti kendi imkanlarıyla isyanı bastıramayacağını anlayınca, dönemin büyük güçlerinden Rusya'dan yardım istemek zorunda kalmıştır. Bu durum, 1833 tarihli Hünkar İskelesi Antlaşması'na yol açmıştır. Dolayısıyla bu bir etkidir.
- B) Londra Konferansı'nın toplanmasına neden olması: Rusya'nın Osmanlı üzerindeki artan etkisi ve Mısır meselesinin Avrupa'nın genel dengesini bozma potansiyeli, İngiltere başta olmak üzere diğer Avrupa devletlerini harekete geçirmiştir. Bu durum, Mısır meselesini çözmek ve Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü korumak amacıyla 1840'ta Londra Konferansı'nın toplanmasına neden olmuştur. Dolayısıyla bu bir etkidir.
- C) Boğazlar Sorunu'nu uluslararası bir boyut kazanmasına zemin hazırlaması: Hünkar İskelesi Antlaşması ile Rusya'nın Boğazlar üzerindeki özel haklar elde etmesi, diğer Avrupa devletlerinin tepkisini çekmiş ve Boğazlar meselesini uluslararası bir sorun haline getirmiştir. 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar'ın statüsü uluslararası güvence altına alınmıştır. Dolayısıyla bu bir etkidir.
- D) Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün Avrupa devletlerinin garantisi altına alınmasına yol açması: Londra Konferansı ve sonrasındaki gelişmeler, Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'nin dağılmasını engellemek ve kendi çıkarları doğrultusunda "hasta adam" olarak gördükleri bu devleti ayakta tutmak istemeleri sonucunu doğurmuştur. Bu durum, Osmanlı'nın toprak bütünlüğünün bir nevi Avrupa devletlerinin garantisi altına alınması anlamına gelmiştir. Dolayısıyla bu bir etkidir.
- E) Avrupa'da mutlakiyetçi yönetimlerin güçlenmesine ortam hazırlaması: Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı, Osmanlı Devleti'nin iç dinamikleri ve uluslararası güç dengeleriyle ilgili bir meseledir. Bu isyanın, Avrupa'daki mutlakiyetçi yönetimlerin güçlenmesi veya zayıflaması gibi Avrupa'nın iç siyasi yapıları üzerinde doğrudan veya dolaylı bir etkisi bulunmamaktadır. Avrupa'daki mutlakiyetçi yönetimlerin durumu, daha çok Fransız İhtilali'nin etkileri, 1848 İhtilalleri gibi kendi iç dinamikleriyle şekillenmiştir. Bu nedenle, bu isyanın böyle bir etkisi olduğu söylenemez.
Yukarıdaki analizler ışığında, Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı'nın Avrupa'da mutlakiyetçi yönetimlerin güçlenmesine ortam hazırladığı söylenemez.
Cevap E seçeneğidir.
