11. sınıf felsefe 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 3

18. yüzyıl-19. yüzyıl felsefesi, modern düşüncenin temellerini atmış ve kendisinden önceki dönemlerden farklılaşan karakteristik özellikler göstermiştir. Bu özellikler arasında, bireyin akıl gücüne olan inanç ve toplumsal düzenin rasyonel temellere oturtulması isteği önemli bir yer tutar.

Aşağıdakilerden hangisi, bu dönemin felsefi özelliklerinden biri değildir?

A) Akla duyulan güvenin artması ve aklın özgürleştirici rolünün vurgulanması.

B) Bilim ve felsefe ilişkisinde, bilimin felsefeye yön verici bir konuma gelmesi.

C) Toplumsal ve siyasal yaşamda özgürlük, eşitlik ve adalet gibi değerlerin öne çıkması.

D) Metafizik spekülasyonların tamamen terk edilip sadece deney ve gözleme dayalı bilginin kabul edilmesi.

E) İnsanın doğa ve toplum üzerindeki egemenliğini vurgulayan ilerlemeci bir dünya görüşünün benimsenmesi.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soru, 18. ve 19. yüzyıl felsefesinin temel özelliklerini anlamamızı istiyor. Bu dönem, Aydınlanma Çağı ile başlayıp modern düşüncenin temellerini atmış, akıl, bilim ve insan odaklı bir bakış açısıyla öne çıkmıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek, bu dönemin özelliklerinden hangisinin olmadığını bulalım:

• A) Akla duyulan güvenin artması ve aklın özgürleştirici rolünün vurgulanması.

  Bu, 18. yüzyıl Aydınlanma felsefesinin en temel özelliğidir. Akıl, bireyin dogmalardan ve otoriteden kurtulmasının, kendi düşüncesini oluşturmasının anahtarı olarak görülmüştür. Kant'ın "Aydınlanma, insanın kendi suçuyla düşmüş olduğu ergin olmayış durumundan kurtulmasıdır." sözü bu durumu çok iyi özetler. Dolayısıyla bu, dönemin bir özelliğidir.

• B) Bilim ve felsefe ilişkisinde, bilimin felsefeye yön verici bir konuma gelmesi.

  17. yüzyılda Newton fiziği gibi bilimsel gelişmeler, 18. yüzyıl felsefesini derinden etkilemiştir. Filozoflar, bilimin kesinliğini ve yöntemini felsefeye taşımaya çalışmış, bilimin bulgularını felsefi sistemlerine dahil etmişlerdir. Ampirizm akımı da bilimin önemini vurgulamıştır. Bu da dönemin önemli bir özelliğidir.

• C) Toplumsal ve siyasal yaşamda özgürlük, eşitlik ve adalet gibi değerlerin öne çıkması.

  Aydınlanma filozofları (Locke, Rousseau, Montesquieu vb.), bireysel haklar, doğal hukuk, güçler ayrılığı gibi kavramlarla özgürlük, eşitlik ve adalet ilkelerini savunmuşlardır. Fransız İhtilali de bu fikirlerin somut bir yansımasıdır. Bu değerler, dönemin siyaset felsefesinin merkezindedir. Dolayısıyla bu da dönemin bir özelliğidir.

• D) Metafizik spekülasyonların tamamen terk edilip sadece deney ve gözleme dayalı bilginin kabul edilmesi.

  Bu ifade, dönemin tamamı için doğru değildir. Evet, David Hume gibi ampirist filozoflar metafiziği eleştirmiş ve bilginin kaynağını deney ve gözleme dayandırmışlardır. Ancak, Immanuel Kant, metafiziği eleştirel bir süzgeçten geçirse de, aklın sınırlarını ve olanaklarını belirleyerek yeni bir metafizik anlayışına kapı aralamıştır. Ayrıca, 19. yüzyılın başlarında ortaya çıkan Alman İdealizmi (Fichte, Schelling, Hegel) ise oldukça derin ve kapsamlı metafizik sistemler inşa etmiştir. "Tamamen terk edilip sadece deney ve gözleme dayalı bilginin kabul edilmesi" ifadesi, dönemin tüm felsefi akımlarını kapsamaz ve bu nedenle yanlış bir genellemedir.

• E) İnsanın doğa ve toplum üzerindeki egemenliğini vurgulayan ilerlemeci bir dünya görüşünün benimsenmesi.

  Aydınlanma, insan aklının ve bilimsel bilginin ilerlemesiyle hem doğanın sırlarının çözülebileceğine hem de toplumun daha iyi, daha rasyonel bir düzene kavuşturulabileceğine dair güçlü bir inanç taşımıştır. Bu, "ilerleme" fikrinin dönemin temel dinamiklerinden biri olduğunu gösterir. Bu da dönemin bir özelliğidir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, D seçeneğindeki ifade, 18. ve 19. yüzyıl felsefesinin tümünü kapsayan bir özellik değildir. Dönemde metafizikle ilgilenen önemli akımlar ve filozoflar da olmuştur.

Cevap D seçeneğidir.