Hangi cümlede soru anlamı, cümlenin yapısından değil de vurgudan anlaşılmaktadır?
A) Bu kitabı okudun mu?Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, soru anlamının cümlenin yapısından (yani soru eki, soru kelimesi gibi unsurlardan) değil de, sadece vurgu veya tonlamadan anlaşıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede soru anlamı, açıkça görüldüğü gibi "-mu" soru eki ile sağlanmıştır. "-mu" eki, cümlenin yapısına dahil olarak onu bir soru cümlesi haline getirir. Dolayısıyla, soru anlamı yapıdan kaynaklanmaktadır.
Bu cümleye dikkat edelim. Cümlenin içinde "ne", "kim", "nasıl", "neden" gibi bir soru kelimesi ya da "-mı, -mi, -mu, -mü" gibi bir soru eki bulunmamaktadır. Cümle, yapısal olarak "Yarın sinemaya gidiyoruz." şeklinde bir bildirme cümlesi gibi görünmektedir. Ancak sonundaki soru işareti ve konuşma dilindeki yükselen bir tonlama (vurgu) ile bu cümle bir soru haline gelir. Yani, "Yarın sinemaya gidiyoruz (değil mi)?" veya "Yarın sinemaya gidiyor muyuz?" anlamını vurgu sayesinde kazanır. İşte bu, soru anlamının yapıdan değil, vurgudan anlaşıldığı bir örnektir.
Bu cümlede soru anlamı, "hangi" soru kelimesi ile sağlanmıştır. "Hangi" kelimesi, cümlenin yapısında yer alarak onu bir soru cümlesi yapar. Soru anlamı yapıdan gelmektedir.
Bu cümlede soru anlamı, "neden" soru kelimesi ile sağlanmıştır. "Neden" kelimesi, cümlenin yapısında yer alarak onu bir soru cümlesi yapar. Soru anlamı yapıdan gelmektedir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, A, C ve D seçeneklerindeki cümlelerde soru anlamı, cümlenin yapısında bulunan soru ekleri veya soru kelimeleri aracılığıyla sağlanmaktadır. Ancak B seçeneğindeki cümlede, herhangi bir soru eki veya kelimesi olmamasına rağmen, vurgu (tonlama) ve yazılı dilde soru işareti sayesinde soru anlamı ortaya çıkmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
