İnsanda gamet oluşumu sırasında gerçekleşen mayoz bölünme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Diploit kromozomlu ana hücreden başlar
B) Sonucunda dört adet olgun gamet oluşur
C) Krossing-over ile genetik çeşitlilik sağlanır
D) Homolog kromozom ayrılması gerçekleşir
İnsanda gamet oluşumu, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) mayoz bölünme ile üretildiği hayati bir süreçtir. Mayoz bölünme, kromozom sayısını yarıya indirerek genetik çeşitliliği sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Diploit kromozomlu ana hücreden başlar: Bu ifade doğrudur. Mayoz bölünme, vücut hücrelerinin iki katı kromozom sayısına sahip olan (diploit, $2n$) üreme ana hücrelerinde (erkeklerde spermatogonyum, dişilerde oogonyumdan gelişen primer oosit) başlar. Bu ana hücreler, mayoz bölünme sonucunda haploit ($n$) gametleri oluşturur.
- B) Sonucunda dört adet olgun gamet oluşur: Bu ifade yanlıştır. Erkeklerde (spermatogenez) bir ana hücreden dört adet işlevsel sperm hücresi oluşurken, dişilerde (oogenez) bir ana hücreden sadece bir adet olgun yumurta hücresi ve üç adet işlevsel olmayan kutup cisimciği oluşur. Bu nedenle, insanda gamet oluşumu genel olarak düşünüldüğünde, her zaman dört adet olgun gamet oluşmaz. Özellikle dişilerde sadece bir olgun gamet oluşur.
- C) Krossing-over ile genetik çeşitlilik sağlanır: Bu ifade doğrudur. Mayoz I'in profaz I evresinde, homolog kromozomlar arasında parça değişimi (krossing-over) meydana gelir. Bu olay, kromozomlar üzerindeki genlerin farklı kombinasyonlarını oluşturarak yavrular arasında genetik çeşitliliğin artmasını sağlar.
- D) Homolog kromozom ayrılması gerçekleşir: Bu ifade doğrudur. Mayoz I'in anafaz I evresinde, homolog kromozom çiftleri birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Bu, kromozom sayısının yarıya inmesinin temel nedenidir ve mayoz bölünmenin en belirgin özelliklerinden biridir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "Sonucunda dört adet olgun gamet oluşur" ifadesi, dişilerdeki gamet oluşumu (oogenez) dikkate alındığında yanlış olmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
