6. sınıf Yapım eki nedir ve görevi nedir? Test 1

🎓 6. sınıf Yapım eki nedir ve görevi nedir? Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, yapım eklerinin ne olduğunu, kelimelerin anlamlarını nasıl değiştirdiğini ve farklı türdeki yapım eklerini (isimden isim, isimden fiil, fiilden isim, fiilden fiil) anlamanıza yardımcı olacak. Testte başarılı olman için gereken temel bilgileri içerir.

📌 Yapım Eki Nedir?

Yapım ekleri, kelimelerin sonuna gelerek o kelimenin anlamını veya türünü değiştiren eklerdir. Yeni kelimeler türetmemizi sağlarlar.

• Yapım ekleri kelimeye eklendiğinde, kelimenin anlamı değişir.
• Örneğin: "göz" kelimesi isimdir. "Gözlük" kelimesi de isimdir ama anlamı değişmiştir. "-lük" eki yapım ekidir.

⚠️ Dikkat: Çekim ekleri kelimenin anlamını değiştirmez, sadece cümlenin içinde nasıl kullanılacağını belirtir.

📌 İsimden İsim Yapan Ekler

İsim soylu kelimelere gelerek yeni isimler türeten eklerdir.

• -lık, -lik, -luk, -lük: tuz - tuzluk, göz - gözlük
• -cı, -ci, -cu, -cü: simit - simitçi, yol - yolcu
• -daş, -deş: yurt - yurttaş, meslek - meslektaş
• -sal, -sel: evren - evrensel, kırsal

💡 İpucu: Bu ekler sayesinde bir mesleği, bir yeri veya bir aracı ifade eden yeni isimler oluşturabiliriz.

📌 İsimden Fiil Yapan Ekler

İsim soylu kelimelere gelerek o kelimeyi fiile dönüştüren eklerdir.

• -la, -le: su - sulamak, kan - kanamak
• -laş, -leş: dert - dertleşmek, iyi - iyileşmek
• -ar, -er: yaş - yaşarmak, mor - morarmak

📝 Örnek: "Baş" kelimesi isimdir. "-la" ekiyle "başlamak" fiili türetilir.

📌 Fiilden İsim Yapan Ekler

Fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni isimler türeten eklerdir.

• -gı, -gi, -gu, -gü: sev - sevgi, bil - bilgi
• -ış, -iş, -uş, -üş: gör - görüş, bak - bakış
• -an, -en: yak - yakan, gel - gelen
• -ma, -me: dondur - dondurma, sar - sarma

⚠️ Dikkat: Fiilden isim yapan ekler, fiilin anlamıyla ilgili bir nesne, durum veya eylemi ifade eden isimler türetir.

📌 Fiilden Fiil Yapan Ekler

Fiil kök veya gövdelerine gelerek fiilin anlamını değiştiren veya yeni fiiller türeten eklerdir.

• -dır, -dir, -dur, -dür: yap - yaptırmak, gül - güldürmek
• -ıl, -il, -ul, -ül: kır - kırılmak, sevilmek
• -ış, -iş, -uş, -üş: yaz - yazışmak, dövüşmek

💡 İpucu: Bu ekler, fiilin geçişliliğini (nesne alıp almaması), edilgenliğini veya işteşliğini değiştirebilir.