4. "Yazılım" kelimesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İki tane yapım eki vardır
B) Sadece çekim eki vardır
C) Yapım eki yoktur
D) İsimden isim yapan ektir
Sevgili öğrenciler, "Yazılım" kelimesinin eklerini doğru bir şekilde analiz ederek soruyu kolayca çözebiliriz. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle kelimenin kökünü bulalım: "Yazılım" kelimesinin kökü "yaz-" fiilidir. (Örnek: mektup yazmak, not yazmak)
- Kökten sonra gelen ilk eke bakalım: "yaz-" fiiline "-ıl" eki gelmiştir ve kelime "yazıl-" fiiline dönüşmüştür. (Örnek: mektup yazılmak, kitap yazılmak). Bu ek, fiilin anlamını ve çatısını değiştirerek onu edilgen yapar. Anlamı değiştirdiği için yapım ekidir (fiilden fiil yapan ek).
- Şimdi de ikinci eke bakalım: "yazıl-" fiiline "-ım" eki gelmiştir ve kelime "yazılım" ismine dönüşmüştür. Bu ek, bir fiili isim haline getirmiştir. Anlamı ve türünü değiştirdiği için bu ek de bir yapım ekidir (fiilden isim yapan ek).
- Gördüğümüz gibi, "yazılım" kelimesinde "-ıl" ve "-ım" olmak üzere iki tane yapım eki bulunmaktadır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İki tane yapım eki vardır: Analizimizde gördüğümüz gibi, "yaz-" köküne gelen "-ıl" (fiilden fiil yapan) ve "-ım" (fiilden isim yapan) ekleri yapım ekidir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) Sadece çekim eki vardır: "Yazılım" kelimesinde hiçbir çekim eki (hal ekleri, iyelik ekleri, çoğul ekleri vb.) bulunmamaktadır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- C) Yapım eki yoktur: Kelimede iki tane yapım eki olduğu için bu ifade yanlıştır.
- D) İsimden isim yapan ektir: Kelimenin kökü "yaz-" bir fiildir ve ekler de fiilden fiil, fiilden isim yapmıştır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Bu analiz sonucunda, "Yazılım" kelimesinde iki tane yapım eki olduğunu açıkça görmekteyiz.
Cevap A seçeneğidir.
