Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümledeki terim anlamlı sözcükleri bulmamız isteniyor. Öncelikle "terim anlam" ne demek, onu hatırlayalım:
- Terim Anlam Nedir? Bir sözcüğün bilim, sanat, spor veya herhangi bir meslek dalına özgü, özel ve belirli bir kavramı karşılaması durumuna terim anlam denir. Bu sözcükler, o alana ait özel bir bilgi veya kuralı ifade eder. Örneğin, "üçgen", "kök", "çarpım" matematik terimleridir; "nota", "sol anahtarı" müzik terimleridir.
Şimdi verilen cümleyi inceleyelim: "Futbol maçında hakem ofsayt pozisyonu için düdük çaldı."
- Cümledeki her bir kelimeyi terim anlamlı olup olmadığına göre değerlendirelim:
- Futbol: Bir spor dalının adı. Genel bir isimdir, o sporun içinde özel bir kuralı veya durumu ifade etmez.
- Maç: Bir karşılaşma, oyun. Genel bir kelimedir.
- Hakem: Oyunun kurallarını uygulayan kişi. Bir meslek veya görev adıdır, ancak oyunun içinde özel bir kuralı veya durumu ifade eden bir terim değildir.
- Ofsayt: İşte bu kelime, futbol oyununa özgü çok spesifik bir kuralı ifade eder. Futbolda oyuncunun topa müdahale etmeden önce rakip kaleye daha yakın olması durumunu anlatan özel bir terimdir. Bu kelimeyi futbol dışında kullandığımızda aynı anlamı taşımaz.
- Pozisyon: Genel olarak "durum" veya "konum" anlamına gelir. Ancak "ofsayt pozisyonu" ifadesinde, futbol oyunundaki o özel kuralın gerektirdiği "durum" veya "konum"u ifade eder. Yani, "ofsayt" kelimesiyle birlikte kullanıldığında, futbol oyununa özgü bir anlam kazanır ve terimleşir.
- Düdük: Bir ses çıkarma aracı. Genel bir isimdir.
- Çaldı: Bir eylem (düdüğü çalmak). Genel bir fiildir.
- İçin: Bir edat.
Bu değerlendirmelere göre, cümlede futbol sporuna özgü, özel bir kuralı veya durumu ifade eden kelimeler "ofsayt" ve "pozisyon" kelimeleridir.
Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) futbol - maç: Bu kelimeler genel anlamlıdır, terim anlamlı değildir.
- B) hakem - düdük: Bu kelimeler de genel anlamlıdır, terim anlamlı değildir.
- C) ofsayt - pozisyon: "Ofsayt" futbolun çok özel bir kuralıdır. "Pozisyon" kelimesi de "ofsayt" ile birlikte kullanıldığında, futbol oyunundaki o özel durumu ifade ettiği için terim anlam kazanmıştır. Bu ikisi, futbol sporuna özgü terimlerdir.
- D) çalmak - için: Bunlar bir fiil ve bir edattır, terim anlamlı değildir.
Cevap C seçeneğidir.
