Bir yazarın deniz kenarındaki bir balıkçı kasabasını anlattığı metinde, dalgaların sesini şiirsel bir dille betimlemesi, balıkçı teknelerinin renklerini adeta bir ressam gibi tasvir etmesi ve okuyucuda huzur duygusu uyandırmayı hedeflemesi
Bu metin türü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Öğretici metindir çünkü balıkçılıkla ilgili bilgi vermektedir
B) Sanatsal metindir çünkü estetik kaygı ve şiirsel dil ön plandadır
C) Öğretici metindir çünkü gerçek bir mekan anlatılmaktadır
D) Sanatsal metindir çünkü sadece hayali ögeler içermektedir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir metnin özelliklerine bakarak hangi metin türüne ait olduğunu bulmamız isteniyor. Hadi verilen metin özelliklerini adım adım inceleyelim:
- "Dalgaların sesini şiirsel bir dille betimlemesi": Bu ifade, yazarın dili sıradan bir bilgi verme aracı olarak değil, güzellik ve etki yaratma amacıyla kullandığını gösterir. "Şiirsel dil" ifadesi, estetik bir kaygının olduğunu vurgular.
- "Balıkçı teknelerinin renklerini adeta bir ressam gibi tasvir etmesi": Burada da yazarın sadece renkleri söylemekle kalmadığı, onları canlı, etkileyici ve görsel bir şölen sunacak şekilde anlattığı belirtiliyor. Bu da yine estetik bir bakış açısını ve sanatsal bir çabayı işaret eder.
- "Okuyucuda huzur duygusu uyandırmayı hedeflemesi": Metnin amacı bilgi vermek, bir şey öğretmek ya da bir olayı aktarmak değil, okuyucuda belirli bir duygu (huzur) uyandırmaktır. Duygu uyandırma, sanatsal metinlerin temel özelliklerinden biridir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Öğretici metindir çünkü balıkçılıkla ilgili bilgi vermektedir: Metinde balıkçı kasabası geçse de, yazarın amacı balıkçılık hakkında teknik veya ansiklopedik bilgi vermek değildir. Odak noktası, kasabanın atmosferini ve duygusunu aktarmaktır. Bu nedenle öğretici metin olamaz.
- B) Sanatsal metindir çünkü estetik kaygı ve şiirsel dil ön plandadır: Yukarıda incelediğimiz tüm özellikler (şiirsel dil, ressam gibi tasvir, duygu uyandırma hedefi) doğrudan estetik kaygıyı ve şiirsel dilin ön planda olduğunu göstermektedir. Bu seçenek, metnin verilen özelliklerini en doğru şekilde açıklar.
- C) Öğretici metindir çünkü gerçek bir mekan anlatılmaktadır: Bir mekanın gerçek olması, o metnin öğretici olduğu anlamına gelmez. Sanatsal metinler de pekala gerçek mekanları, olayları veya kişileri konu alabilir. Önemli olan, bu unsurların nasıl bir amaçla ve hangi dille anlatıldığıdır.
- D) Sanatsal metindir çünkü sadece hayali ögeler içermektedir: Metinde bir balıkçı kasabası gibi gerçekçi bir ortamdan bahsediliyor. Sanatsal metinler sadece hayali ögeler içermek zorunda değildir; gerçek ögeleri de sanatsal bir bakış açısıyla işleyebilirler. Bu seçenek, sanatsal metinlerin kapsamını daraltmaktadır.
Görüldüğü gibi, metinde dilin güzelliği, anlatımın çekiciliği ve okuyucuda duygu uyandırma amacı ön plandadır. Bu özellikler, metnin sanatsal bir kaygıyla yazıldığını ve bu nedenle sanatsal metin türüne girdiğini açıkça gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
